Welcome To The Official Homepage Of Altash Camp
Welcome to the official homepage of Altash Camp
|
Qadir Elyasi (Eliassi) |
Bahman Qanbari |
Kianoush Javanmiri |
Samrand Eliassi |
|
Rezgar Hawrami |
Nahida Fathi (Hawrami) | Jamal Eliassi | Hersh Hawrami |
|
By Kamaran Najm issue No:47 ( 17/10/2008) Iranian Kurdish refugees in Iraq have waited 30 years for the right to hold an identity.
Source: Soma-digest.com | |||||||||||||||||||
| RESETTLEMENT PROJECT: Barika Camp, Kawa transit Camp, Makhmur Refugge Camp
| |||||||||||||||||||
|
Iraq Voices: Iranian Refugees in Arbil, IraqMon, 02/25/2008 - 15:38 Not far from Arbil city center is a scattered speckling of UN-blue gates, tarps, and barrels. Kawa Settlement, which presently houses the residents of the now-closed camp of Al-Tash, is home to about 230 Iranian Kurdish refugee families (totaling 1,350 individuals) who fled their homes in Iran between 1979 and 1988. Women in the settlement are generally housewives, while men work in construction and the local markets. In Al-Tash many of the school-age youngsters were also employed on construction sites, but in Kawa all of the children between ages of 6 and 12 attend school, and about 90 percent of those over age 12 do as well. source: www.refugeesinternational.org | |||||||||||||||||||
|
New Kawa Camp houses constructed 14 June 2007 ( Kurdish Globe )
The UNHCR is coming through with its commitment to shelter exiled Iranian Kurds, providing them with homes, security, and education.By Qassim Khidhir
As exiled Iranian Kurds looked for new homes in Kurdistan, the United Nations (UN) began constructing them and the Kurdistan Regional Government (KRG) added Kurdish security forces to protect the exiles. Under the guidance of the United Nations High Commissioner of Refugees (UNHCR), 152 houses were completed last week, and 50 more are under construction. In the new Kawa Camp, everyone, women, children and men are working side by side with other workers to build their own homes. Kawa Camp is located on the outskirts of Erbil city, the capital of Kurdistan Region. "I am very happy that the UN built houses for us. Our life is very good here; we have very good security," said Amina Abdul Muhammad, 50, the mother of seven children. She mentioned the lack of electricity in the new camp and urged the UN to solve the problem. Bayar Abdullah, 17, a pupil, said living in Kawa Camp is unspeakably better than living in Altash Camp in Ramadi city 70 miles west of Baghdad. School is better, things are more organized and there is good security. "There was no government or law in Ramadi city; the school's door was always closed and we were scared to go to school because of insurgents and thieves," said Abdullah. He pointed out that even though the language used in Kurdistan schools is Kurdish and in Ramadi schools is Arabic, the pupils in the camp speak and write both so they are not left behind in classes. "We thank the KRG for providing security to the camp, and also we thank the mayor of Qushtapa city, the city near the camp, for helping the people of Kawa Camp," said Dindar Zebari, the Kurdistan Government Coordinator to the United Nations. The finished houses were handed over to the refugees last week. Kawa Camp has around 230 families that were abandoned by Iran in 1979 after they opposed the government. That same year they headed to Iraq, and the Iraqi government at that time built a camp (Altush Camp) in Ramadi city, a majority Arab city. When the Iraq War began in 2003, insurgents started attacking them, killing four and kidnapping six. In 2005, the KRG opened its doors to the refugees of Altush Camp to settle in the peaceful region of Kurdistan, and the UN built the camp. Karim Bawani, a refugee and chief of Kawa Camp, said the housing problem is almost over, but unemployment is now the biggest problem for the people of the camp. "There are some people in the camp who are working in Qushtapa municipality; some are construction workers in Erbil city, but many still are jobless," said Hassan. He asked the KRG to help people at Kawa Camp find employment or to employ them in government establishments. Jianbakhsh Ali, 32, wants the Iraqi government to grant him Iraqi citizenship, and he would like to stay in Iraq forever. "We are sick and tired of moving. We have been here (Iraq) for more than 20 years, but still we don't have Iraqi citizenship; if you go to European countries, after seven to ten years they will give you citizenship," said Ali, adding, "I demand the Kurdistan and Iraqi governments give us Iraqi citizenship." The Globe has learned that some of the people in the camp want to go back to Iran, but only on the condition that the Iranian government compensate them and guarantee their safety. Tens of thousands of Iraqi Arabs have fled north from middle and southern Iraq to Kurdistan since the U.S.-led invasion of Iraq began in 2003. The Iraqi Red Crescent in Erbil said they have registered more than 5,000 displaced Arab families since the war began. Also, Kurdistan Democratic Party's headquarters in Mosul province stated that since the Iraqi war began in 2003, more than 20,000 Kurdish families have been displaced in Mosul province due to terrorist threats. A source said that most of the displaced Kurdish families are inhabitants of the left side of Mosul. City terrorists threatened most of the Kurdish families to leave the city or otherwise they would be slaughtered | |||||||||||||||||||
|
The Hewler Globe, 20:45:57 05 Jul. 2006
KRG coordinator to UN speaks of Kawa Camp refugees By Rebar Jaff
In an exclusive interview with The Hewler Globe, and in response to recent claims that the Iranian Kurdish refugees of Kawa Camp are not being provided the humanitarian aids received for them, Dindar Zebari, KRG Coordinator to the UN and other NGOs in Kurdistan, speaks about the conditions of these refugees, and outlines the series of aids they have been given by both, the Kurdistan Regional Government and UNHCR. Disagreeing with what he has been quoted as saying previously that $9 million was spent on the Kawa Camp, and yet inadequate services offered to the refugees living there, Zebari says, “I have made clear that the $9 million was allocated by the State Department, not for the Kawa Camp refugees alone, but for the entire Altash Camp refugees, which number some 3 to 4 thousand individuals.” He added that the money was put into transferring these refugees from this tense and dangerous area in Al-Anbar Governorate due to ethnic violence. In addition to spending it for relocating these refugees to safer places in order to save their lives, Zebari explains that the amount was also used to assign a UNHCR agency to implement this project. This was something agreed upon by both, the UN and the KRG – that UNHCR could be the organization to deliver these funds. He says that this capital is being spent wherever these former Altash refugees are and not just the Kawa campsite. In his comments, Zebari confirms that he has not said or implied that UNHCR has mismanaged the money for refugees allocated by the US Department of State. The agreement was basically signed between KRG-Erbil and UNHCR for removing and transferring these refugees from Altash Camp to Kawa Camp in Erbil, but the major responsibilities were given to UNHCR. These responsibilities included providing shelter as well as all other basic needs. He says large amounts of money have been spent for support to other refugees of Altash in the process of moving them to Suleimaniya and other areas in Kurdistan, and all the relevant costs associated with this process, such as: interviews, surveys, training, public services, health and education support as well as other facilities, in addition to providing them security. “Supplying electricity generators and buildings for schools and health centers are other things we are now carrying out,” Zebari says, adding that UNHCR has made great input and was the sole body to support the situations of these refugees in Kawa Camp. “The Swedish Qandil – the organization that is implementing the housing plan – has already begun the process of building homes for refugees,” Zebari says. “The final procedures will include the ultimate number of these refugees, at which time no family must stay without a home.” The UNHCR has made the commitment to fully support the refugees, and its latest reports do show the money that has been given to the vulnerable, needy families, he explains. Zebari refused that he has previously said the issue of giving residency to these refugees in Kurdistan depends on the Iraqi Interior Ministry, as The Globe had reported in its last issue. “Iraq has special arrangements and procedures for giving residency permission in the country, and I have not held Iraq’s Ministry of Interior responsible by any means,” he says, adding that as KRG Coordinator, he has pushed forward, along with UNHCR, to issue identification cards to these people in order to legitimize their stay in Kurdistan and make it as legal as possible for them to remain in the country. The former published report had also stated that these refugees were not allowed to get employed in government institutions – something Zebari completely denies in his comments to The Globe. “In regards to employment, these refugees have been given identity cards in this region and have full rights to work,” Zebari says, “… and as I understand from the Governor of Erbil officials, dozens of these refugees are now employed in the municipalities of Erbil Governorate and are given jobs with no problems.” He also adds that these people can move, relocate, educate and travel in the region with no questions asked and their situations are much better now that they have come to Kurdistan. source: krg.org | |||||||||||||||||||
|
Al Tash refugees hope for freedom
15 August 2005 he Al Tash Iranian Kurdish refugees hope that they will finally be given a chance to have free and safe lives after spending more than twenty years in the squalor of the Al Tash refugee camp in Iraq’s Anbar governorate, the country’s westernmost province commonly known as a site of violence and instability. Of the 12,000 Al Tash refugees, 3,000 have relocated to Kalar, Kifri, and Bareka in the Sulaimaniya governorate in Kurdish autonomous region in Iraqi Kurdistan. Approximately 1,200 others have sought refuge in Jordan, and approximately 800 living in the Ruweished refugee camp in Jordan, located some 60 km from west of the Jordan’s border with Iraq. The United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) has increased its efforts to relocate these refugees by providing housing assistance in the region and working with NGOs to assist with refugee reintegration and resettlement. Desperate to be safe and acquire new refuge, these families have been moving for months. The trickle turned into a flood as violence in Iraq, concentrated in the Anbar governorate and other areas populated primarily by Sunni Arabs, peaked between the coalition and Iraqi security forces and various terrorist groups. Since the 2003 liberation of Iraq and the subsequent conflict, Al Tash residents have been attacked by insurgents and experienced frequent water, food and supply shortages, introducing further danger and hardship into the refugees’ already difficult lives. Over the last few years, some of these refugees were resettled to third countries after receiving asylum, and some refugees are still struggling and are considered “irregular movers”[1] stranded in Van, Turkey as they await decisions to be made on their fate. A majority of the Al Tash refugees were forced to leave Iran as early as the 1979 Islamic Revolution led by Ayatollah Ruhollah Khomeini, a revolution that seemingly made killing Kurds legal. Since this revolution, Kurds have faced violent oppression at the hands of the Iranian regime for both ethnic and religious reasons, as the majority of Kurds are Sunni Muslims living under a Persian and Shi’i regime. We now see reenactment of similar ethnic cleansing once again as violence flares up in the Iranian cities of Mahabad, Sanandaj, Prinshar, Mariwan, Bana, and Saqiz. The people of Iranian Kurdistan have been engaging in mass protests against the Iranian regime’s repressive policies for more than a month at the current time. According to KurdishMedia.com and the Democratic Party of Iranian Kurdistan (PDKI)[2] the government’s security forces and the military have taken heavy-handed steps to crush the mass protests, which to the present date has resulted in the deaths of over fifty Kurds. In addition, a large number of Kurds have been arrested, including prominent Kurdish human rights and women’s rights activists, journalists and writers. Many of those who have been injured are afraid of going to the hospitals for medical care, fearing arrest and further reprisals from the security forces. A new flow of refugees is to be expected if the situation in Iranian Kurdistan continues to worsen. According to the same sources[3] the Iranian state has implemented de facto martial law in many parts of Iranian Kurdistan. Furthermore, the state has extended its military presence in Kurdistan since the protests began, and has reportedly deployed over 100,000 troops and helicopter gunship to the region. In one incident on August 3, 2005, in the city of Saqiz, a military helicopter gunned down civilians. The number of dead and injured is rising, among them a number of women and children. In a statement dated August 5 2005, Amnesty International[4] expressed alarm at the cycle of violence in Iranian Kurdistan and called for an investigation into the killing of demonstrators, and furthermore demanded that officials suspected of responsibility for human rights violations such as extrajudicial executions should be brought to justice in accordance with fair trial procedures. As these events, which will likely increase the magnitude of the Iranian Kurdish refugee issue, occur in Iran, a chronic refugee population in Al Tash continues to exist. Al Tash is in an extremely dangerous location, close to the city Ramadi, capital of the restive Anbar governorate, which has been a stronghold of terrorist organizations in Iraq. In this dangerous region, the refugees are being dragged into violence that has nothing to do with them. These refugees and their families left their country of origin and then experienced the first Anfal campaign of the early 1980s. Deported the Al Tash camp, they awaited execution and lived were forced to live in squalor conditions. They became pawns of former Iraqi dictator Saddam Hussein’s political games before the International Red Cross and UNHCR intervened. Since the liberation of Iraq from Saddam’s regime in 2003, these refugees have remained in the Al Tash camp, where they are now susceptible to attacks by the attacks by terrorists that plague much of Iraq. Approximately 3,500 refugees still live in Al Tash despite persistent danger due to the security situation in the region and inhuman living conditions. Non-governmental organizations (NGOs) have been unable to meet their needs due to instability and increasing terrorist attacks on humanitarian relief workers in Iraq. During a recent trip to Iraqi Kurdistan, I had the pleasure of visiting the refugees and talked to their team and village leaders, called Anjumans, and saw first hand their dire conditions and needs. Each Anjuman or team leader is responsible for approximately 30 to 50 families and speaks for them. They are without legal papers, have menial jobs, mostly in construction, if they can compete with workers brought in from Fallujah and other places who have agreed to work for very little. Many of their children and now their grandchildren have been born into the life of a refugee, knowing only the living conditions of a refugee camp. They have not received the education or the skills they need to succeed in life and become self-sufficient and contributing members of society; they have only known a life of struggle for basic necessities that we take for granted. Local universities and vocational training institutions in the University of Salahuddin in Erbil governorate and the University of Sulaimaniya now stand ready to take those who seek higher education. In the little village of Bareka, where I met with a few of the team leaders, close to Sulaimaniya, approximately 250 houses have been built for these refugees through UNHCR funding as well as the efforts of the international donor community and non-governmental organizations. An additional 300 units are needed to meet the needs of remaining homeless refugees in the region. An additional 500 units with support services, income generation and health services could assist the remaining Al Tash families in a transfer to safe territory and facilitate their local integration. The host communities of Kalar, Kifri, and Bareka, will welcome these refugee families. The community leaders, Anjumans, teachers of schools, the little under equipped health clinic, they are all in favor of the relocation of these families to their respective communities. They are willing to share the little they have. Neighborhoods are packed with “guests from Al Tash” and the schools can be expanded to take in more children. This is the “Kurdish hospitality” we can see across all borders in Kurdistan on all levels. We saw it following the influx of refugees into Iranian Kurdistan, who were stranded in the cold mountains after the failed uprising that followed the 1991 Gulf War. We see similar hospitality in Diyarbakir, Mardin, Silopi, Zakho, Duhok, Sulaimanya and Erbil. We Kurds must welcome the Al Tash stranded refugee families with proverbial open arms, continuing a proud and noble Kurdish tradition of hospitality. The safety and well being of the remaining Kurdish refugees in Al Tash is in jeopardy. They need to know a life without intimidation, attack and intolerable living conditions. Freedom and opportunity are the basic rights that the Al Tash refugees have requested for the past twenty years. The UNHCR and the US government stand ready to help make the transition of these refugees to safer regions within Iraq smoother. The Al Tash refugees will face increasingly dire conditions if this opportunity to assist them is ignored. To save their lives, they must not be forgotten. They need secure shelter and life’s daily necessities. They ask for a chance to live their lives with security and hope, a chance that other Al Tash refugees and many Anfal Kurdish victims never received. Let us not walk away from this responsibility. In a speech made earlier this year regarding world poverty, South African former President Nelson Mandela and 1993 Nobel Peace laureate said, “Sometimes it falls upon a generation to be great. You can be that generation.” The new generation of Kurds in many parts of Iraqi Kurdistan knows freedom, and the generation of Kurds who comprise the political and social leadership in today’s Iraqi Kurdistan know both the trials and tribulations of living under a constant threat without basic rights and the feeling of liberation after a lifetime of dedication to the Kurdish cause. It is now time for both of these generations to make the necessary steps to aid their brothers who are living in terror, poverty, and uncertainty in Al Tash. Footnotes: [1] Irregular movers, UNHCR term for refugees moving from one country (Iraq in this case) to another country Turkey. [2] PDK-I [3] Several Killed, Martial law still in force across Eastern Kurdistan, KurdishMedia.com article August 9, 2005 [4] Amnesty International source: www.khrw.org | |||||||||||||||||||
|
Ahmad Khosrawi Mensur Azizi Aref Bawajani Aref Azizi
| |||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
Appeal to humanitarian organizations to aid the thousands of Iranian Kurdish refugees stationed in Altash camp in Iraq Paris - 22 April 2003 Close to thirteen thousands of Iranian Kurds who have taking refuge in Iraq for more than 20 years, escaping the regime of Islamic Republic of Iran’s suppression, have faced difficult conditions with the start of the war in Iraq. These refugees were placed in Altash camp by the Iraqi government near the city of Romadieh in Alanbar province. These refugees who prior to the start of the recent war in Iraq received a trivial aid from the Iraqi institutions, and in this way lived a deprived life, with the start of the war, and especially with the collapse of the regime and the breakdown of government institutions, they have faced a dreadful condition: electricity and water are completely cut off; food is either unattainable or is enormously short. There is no presence of medicine or Doctors. All these deficiencies plus the hot weather has resulted in various diseases that almost every day takes the lives of several people; furthermore, lack of security must also be added to these horrible conditions, because the armed mobs created following the disintegration of government institutions storm the camps of these refugees almost every day and loot their basic belongings. It should also be noted that about one thousand of these refugees, tolerating long and severe destitution, have been fortunate enough to reach the Jordanian border. Unfortunately, so far the Jordanian officials have allowed very few of these desperate refugees to enter their country, and relocate them in camps designated for the possible influx of refugees of the war in Iraq. The rest are still awaiting the Jordanian permission to enter the country. Considering the dreadful and miserable conditions that thousands of these remained refugees in Altash camp face, we call upon the international community and humanitarian organizations, particularly the United Nations High Commission for Refugees and Red Cross to reach out to these refugees and relieve them from these inhumane and unbearable conditions. Democratic party of Iranian Kurdistan The Burue Of International Relations
تکایه گهر دهتهوێت بابهتێک یان ههواڵێکمان بۆ بنێریت ئهوا له ڕێی ئهو ئیمهیلهی خوارهوه بۆمان بنێره
Newest Members
Photo Albums
Recent Videos
-
212 Views - 1 Comment -
243 Views - 0 Comments -
266 Views - 0 Comments -
280 Views - 0 Comments
ئهگهری ئهوهی ههیه پهنابهرانی کهمپی الولید لهلایهن ( یو.ئن ) نهوه به ڕهسمی بناسرێن
پاش تهمهنێکی دوور و درێژ و پڕ له ئازار،واته له پاش سێ دهیه ئاوارهیی و نیشتهجێ بوونی زیاتر له شهش کهمپی جۆراو جۆر و ڕووبهڕوو بوونهوه لهگهڵ سهدان کێشه و گیر و گرفتی ڕهنگا و ڕهنگ. سهرهڕای ئهو ههموو دهربهدهری و ماڵ وێرانیێه، کهچی له نێوان ئهو تهمهنه بێ بهرههمهی 30 ساڵ کهمپ نشینییهدا بهبێ هیچ جۆره پێناسهیهک که مافی ههر مرۆفێکه وهک تاکی کۆمهڵگا لانی کهم هاووڵاتی وڵاتێکی ههبێ، جگه له پێناسهش که ئهوه شتێکی ئاساییه ئینکاری ناکرێ دهبێ ههموو ئینسانێک ههیبێ... چی وهک کوردێک، چی وهک ئێرانییهک، چی وهک پهنابهرێک که زیاتر له بیستوپێنج ساڵه له عێراق ژیابێ... ئهوهش خۆی بۆ خۆی گهورهترین بێ ڕێز و سهخترین زوڵم بوو که لهلایهن ڕژیمی پێشووی عێراقهوه لێیان کرابوو...بۆنموونه ههر پهنابهرێک یان ههر کهسێک کاتێ که به ئیقامهوه دێته وڵاتی سوید یان ههر وڵاتێکی دیکهی ئوروپایی ههر لهسهرهتاوه وهک ههر هاووڵاتییهک پێناسهی خۆی ههیه. پاشان ئهگهر وهک ئێرانییهک یان عرهبێک یان ههر کهسێکی دیکه بۆ خۆی هاووڵاتی ههبێ، ئهوا له وڵاتهش که تێیدا دهژی سوید بێ یان ههر وڵاتێکی دیکه پاش چوار ساڵ تا پێنج ساڵ هاووڵاتی پێ دهدرێت، ئهگهر وهک من و!!! زۆر کهسانی دیکهی کورد که به هۆی داگیرکهرانی وڵاتهکهمانهوه لهو مافه سهرهتاییدا بێ بهش بووبێت...
ئهوا ئوتوماتێکهن له پاش ههشت ساڵ مانهوه هاووڵاتی پێی دهدرێت. بهڵام پهنابهرانی پێشتر له( التاش و ئێستا له الولید ) له پاش بیستوپێنج ساڵ مانهوه له عێراق و پێنج ساڵیش له نێوان عێراق و ئهردهن یهشتا ئهو مافهیان نییه که هاووڵاتییان پێ بدرێت. تهنانهت وهک هیچ پهنابهرێکی وڵاتانی دیکه لهلایهن کۆمیساریای باڵای پهنابهرانیشهوه ڕهسمییهتیان پێ نهدراوه و به چاوی پهنابهرییهوه سهیر نهکراون...
خوا مهیلی ههبێ ئهگهر وهک زۆربهی وهختهکانی تر و فێڵ و تهڵهکهکانی پێشوویان پیلانێکی تازهتریان به دهستهوه نهبێ، بڕیاره له ڕێکهوتی 24/12/2009 و 10/1/2010 تا 16/1/2010 بۆ ئهوهڵێن جار وهک پهنابهر ئحترافیان پێ بکرێ و یهک به دوای یهک موساحبهیان بکهن...
ئهمه دواین زانیارییه که دوێنێ یهکێک له ئهندامانی کۆمیتهی پهنابهرانی کهمپی الولید بهناوی موحهمهد خورسهندپووڕ پێی ڕاگهیاندم...
17/12/2009
عارف عهزیزی،سوید
Aref_azizi@hotmail.com
...................................................................................................................................................
موحهمهد ئهلعانی هێرش دهکاته سهر پهنابهرانی کهمپی ( الولید ) و بهتوندی ههڕهشهییان لێدهکات...!
وهک ههموومان ئاگادارین که کۆمیساریای باڵای پهنابهران ڕێکخراوێکی نێودهوڵهتییه و کارو باری ئهو ڕێکخراوهیه ئهوهیه که ههر وڵاتێ ههر گهل و نهتهوهیه
کاتێ که دووشی شهڕ و تێکههڵ چوون و نههامهتی دهبن رێکخروی ناوبراو به ئهرکی خۆی دهزانێ بڕوا به سهروهخییانهوه و شوێن و پێداویستییهکانی ژیانیان بۆ دابین بکات. دواتر به پێی بهرنامه و پهیڕهوی خۆی که سێ خاڵی سهرهکی تێدایه سهبارهت به کۆچبهران ههڵس و کهوتیان لهگهڵدا بکات. خاڵی یهکهمی ئهوهیه که ئهوکهسانهی به ههر هۆیهکهوه ئاوارهی وڵاتێکی دیکه دهبن، بیان گێڕێتهوه ڕێگا و شوێنی خۆیان. خاڵی دووههمی ئهوهیه که لهو وڵاتهی که جێگیر بوون مافی پهنابهرییان بۆ وهربگرێت. خاڵی سێههمیش که ههوڵ بدات بیان گوازێتهوه بۆ وڵاتی سێههم و مافی پهنابهرییان بۆ وهر بگرێت.
بهڵام به داخهوه ئهو ڕێکخراوهیهش وهک زۆربهی ههره زۆری ڕێکخراوهکانی دیکه و وڵاتانی زلهێز و وڵاته داگیرکهرهکانی نیشتمانه خوێناوییهکهمان بهرانبهر به پهنابهرانی کورد ههڵس و کهوت دهکات.
دهبێ ئهوهش بڵێم که لهوهتهی گهلی کورد ههیه تا ئێستا به شێوهیهک ئهمن و ئاسایشی به خۆوه نهبینیوه و کراسی شڕی دابڕانی لهبهره و هیج ڕێکخراو و نهتهوهیهکیش بهزهیی پێدا نههاتووهتهوه.
پهنابهرانی کوردی ڕۆژههڵاتی کوردستان که ژمارهیان 186 کهسه و خاوهنی 30 ساڵ ئاوارهیی و دیلین، پاش 25 ساڵ دیلێتی و ژیانێکی بژی و مهمری له بهندیخانه به کۆمهڵهکهی ئهلتاش و 5 ساڵیش بهربهرهکانی لهگهڵ مهرگدا له دهشتێکی کاکی به کاکی و دوور له ههر جۆره یارمهتییهکی ئینسانی و به فێڵ و تهڵهکه و دووبهرهکی نانهوه له نێوانییاندا و گواستنهوهیان بۆ کهمپی ( الولید ) که ههڵکهوتووه له نێوان سنوورهکانی عێراق و سوریا دا.
شایهنی باسه قرار وابوو پاش گواستنهوهیان بۆ کهمپی ئهلوهلید که کهمپیکی ڕهسمییه، موساحبهیان بکهن و یهکلایان بکهنهوه، ئهوهشیان پێگوتوون که ئهو کهمپه دهبێ تا ئاخری ساڵی 2009 دابخرێت، بهڵام ئهوه چهندین مانگه یوئن گوێی لێ خهفاندوون و هیچ دهنگ و باسێکی سهبارهت به ئهوان نییه، ههر بۆیه بهشێک لهو پهنابهرانه بۆ نارهزایهتی دهربڕین بهرانبهر به بێدهنگی ئهو ڕێکخراوهیه نزیک چهند حهفتهیه دهستیان داوهته مانگرتن به شێوهێکی ئارام، ڕۆژانه کاتژمێر9ی سهر له بهیانی تا 1ی پاش نیوهڕۆ لهبهر تهپ و تۆز و گهرما و سهرمای نێوان ئهو دوو سنوورهدا تێکڕا به ژن و منداڵهوه دهڕۆنه بهر دهرگای( یوئن ) و دادهنیشن...
موحهمهد ئهلعانی که نوێنهری ڕێکخراوی یو ئن،ه لهو کهمپهدا و مودیر نهحییهی ئهو شوێنه که کهمپهکه نزیکێتی دوو ڕۆژ پێش سێ کهس له ئندامانی کۆمیتهی پهنابهرانهی کهمپهکه به ناوهکانی ( جهمال پاڵانی، موحهمهد خودسهنپوور،عهبدوڵا زابتی ) یان بانگکردووه و پێیان ڕاگهیاندوون که ئهگهر دهست لهو مانگرتنه ههڵنهگرن بۆ خۆیان پهرپرسیارن و ڕووبهڕووی کێشه دهبنهوه. وتیشیان ئهوانهی له مانگرتندا بهشداربن موساحبه ناکهن و لهوانهشه بهزۆر باڵبهستیان بکهین و بیاندهینهوه ئێران.ههر بۆیه پهنابهرانیش بهناچاری مانگرتنهکهیان شکاند و به ههناسهی سارد و کۆڵێ خهمهوه گهڕانهوه نێو خهیمه شڕ و کۆنهکانیان.
عارف عهزیزی،سوید
Aref_azizi@hotmail.com
50 پهنابهری كوردی بهریتانیا لهفڕۆكهخانهی نێودهوڵهتی ههولێر وهرگیرانهوه
18/11/2009 شهوی رابردو زیاتر له 50 پهنابهری كورد له وڵاتی بهریتانیاوه رهوانهی ههرێمی كوردستان كرانهوه و له فڕۆكهخانهی نێودهوڵهتیی شاری ههولێر دابهزێنران. یهكێك لهو پهنابهرانه به ناوی سۆران، رایگهیاند: سهعات 1:30ی شهوی رابردو به كاتی ههولێر، لهكوردستان فڕۆكهكهمان نیشتهوه وادیاربو پێشتر حكومهتی ههرێم ئاگاداربێت لهو ناردنهوهیه، چونكه پاسیان ئامادهكردبو لهگهڵ هێزێكی گهورهی تایبهت له پاسهوان و پۆلیس، ههروهها كهسێك لهناوماندا كه نهیدهویست دابهزێت، بهشهق و لێدان دایان بهزاند. یهكێكی تر له پهنابهر دیپۆرتكراوهكان وتی: كۆماندۆكانیG4S لهگهڵماندابون وهك ئهوهی تاوانكاربین، تهنانهت جێگا بۆ خۆیان نهبو بهشێوهی نایاسایی لهناو فڕۆكهكهدا بون، ههمو یاساكانی ناو فڕۆكه پێشێل كرابو بۆ ئێمه به سهرپێوه راوهستابون. بهپێی ههواڵێك كه له فیدراسیۆنی سهراسهری پهنابهرانی عێراقهوه بهدهست سبهی گهیشتوه، یهكێكی تر له پهنابهرهكان لهگرتوخانهی برۆك هاوس له وڵاتی بهریتانیا و له پهیوهندیهكی تهلهفونیدا به سكرتارێتی فیدراسیۆنی راگهیاندوه كه "كاتژمێر 6:00ی بهیانی هاتونهته سهریان و بهرهو فڕۆكهخانه بهڕێیان كردون بۆ ئهوهی رهوانهی كوردستانیان بكهنهوه. یهكێك له پارێزهرانی ئهو پهنابهرانه كه له پهیوهندیدا بوه لهگهڵ دادگای بهریتانیا رایگهیاندوه كه ناردنهوهی ئهو پهنابهرانه كارێكی نایاسایی بوه و ئهوهشی خستۆتهڕو كه بهردهوام دهبن له ههوڵدان لهپێناو گێڕانهوهی ئهو پهنابهرانه بۆ وڵاتی بهریتانیا. سبهی
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
10-12-2009
پهنابهری دیكه كورد دیپۆرتی كوردستان دهكرێنهوه50
رووداونێت – ههولێر
بهپێى دوایین ههواڵى فیدراسیۆنى سهراسهرى پهنابهرانى عێراقى بڕیاره بهم نزیكانه 50 پهنابهرى دیكهى كورد كه تكتی فرۆكهیان پێدراوهو ماوهى كهمتر له 25 رۆژیان بۆ دیاریكراوه دیپۆرتى كوردستان بكرێنهوه.
ههواڵهكهى فیدراسیۆن رۆژى 9/11/2009 بڵاوكراوهتهوهو وێنهیهكى بۆ (رووداونێت;) نێردراوه، لهسهر زارى پهنابهره دهستبهسهرهكانى گرتووخانهى دۆنكاسهرو كۆڵن برۆكهوه بڵاویكردۆتهوه كه ئهوان ئێستا لهگرتووخانهكان دهستبهسهرنو ئامادهكراون بۆ بهزۆر گهڕاندنهوهیان بۆ كوردستان، سۆران لهگرتووخانهی دۆنكاسهرهوه رایگهیاند "ئێمه نامهیهكمان بهناوی ژمارهیهك پهنابهر ئاراستهی سهرۆكی حكومهتی ههرێمی كوردستان كردوه داوامانكردوه فرۆكهخانهكانی سلێمانیو ههولێر نهخهنه جێگای ترسی ئهو كهسانهی كه بهقهرزاریو ماڵویرانی دهیانێرنهوه"، ههژار یهكێكی دیكهیه لهپهنابهره گیراوهكانو دهڵێت"من لهكهیسهكهم خهڵكی كهركوكمو خاوهنی 5 منداڵم لهم وڵاته ژیانم دامهزراندهوه نازانم حكومهتی عێراقی چی لهئێمه دهوێت".
دهشتی جهمال، سكرتێرى فیدراسیۆنى سهراسهرى پهنابهرانى عێراقى لهلێدوانێكدا بۆ (رووداونێت;) گوتی "وێرای ئهوهی بهتوندی ئیدانهی سیاسهتی دهستگیركردنو دیپۆرتكردنهوهی پهنابهران دهكهین، بهتهواوی توانا كار دهكهین لهپێناو راگرتنی ئهم سیاسهته دژی ئینسانیهی حكومهتی بهریتانیا"، دهشتی ئهوهشیگوت "ئێمه سهرباری ئهوهی چهندین جاره بهشێوازی ئهوپهری شارستانیانه ناڕهزایهتیمان دهربریوهو هۆشداریمان داوه بهم حكومهته تا ناردنهوهی بهزۆره ملێ رابگرن، بهداخهوه ئهوان ههر بهردهوامن ئهگهری چی ئێمه توانیمان دوای ههوڵێكی زۆر ژمارهیهك لهو وهجبهی لهبهغداوه گهرێنرانهوه ئازاد بكهین و بهردهوامیش دهبین له ههوڵهكانمان".
لهساڵى 2005هوه تا ئێستا به سهدان پهنابهرى كورد لهوڵاتانى ئهوروپاو بهتایبهتى بهریتانیا دیپۆرتى كوردستان كراونهتهوه، فیدراسیۆن سهبارهت بهو هێرشانهی كراوهته سهر پهنابهران لهوڵاتهكانی بهریتانیاو سویدو نهرویج زنجیرهیهك چالاكی ئهنجام داوهو لهداهاتوودا بهڕای گشتی دهگهیهنێت.
وهزارهتی ناوخۆی فینلهندا سهرقاڵی دانانی بهرنامهیهكه بۆ ناردنهوهی پهنابهرانی كورد
Wednesday, December 09, 2009
وهزارهتی ناوخۆی فینلهندا سهرقاڵی دانانی بهرنامهیهكه بۆ ناردنهوهی پهنابهرانی كورد
(سبهی):
وهفدێكی بهشی یاسایی له وهزارهتی ناوخۆی حكومهتی فینلهندا، كه پێكهاتبو له نهجات بهكیری سهرۆكی وهفدهكه و ژماریهك له یاوهرانی، بهمهبهستی جێبهجێكردنی پڕۆژهیهك بۆ گهڕانهوهی پهنابهرانی كورد لهو ولاَته، لهسهر رهزامهندی خۆیان بۆ ههرێمی كوردستان هاتون.
وهفدهكه ئاماژهیان بهوهدا كه وهك وهزارهتی ناوخۆی فینلهندا سهرقاڵی دانانی بهرنامهیهكن بۆ جێبهجێكردنی گهڕانهوهی پهنابهران بۆ ولاَتی خۆیان، ئهویش لهسهر رهزامهندی خودی پهنابهران. بۆ ئهم مهبهستهش داواكاربون حكومهتی ههرێم هاوكارییان بكات بۆ سهرخستنی پڕۆژهكه.
لهلایهن خۆشیهوه وهزیری كار ئاسۆس نهجیب بهوهفدی میوانی راگهیاند: ئێمه پشتگیری له گهڕانهوهی ئهو پهنابهرانه دهكهین كه لهسهر رهزامهندی خۆیان بێنهوه نهك بهزۆره ملێ، ههروهك پشتیوانی وهزارهتیشی دهربڕی بۆ ئهو پهنابهرانهی دهیانهوێت بگهڕێنهوه ولاَت، وهك دابینكردنی ههلی كارو دابینكردنی شوێن بۆ مهشق و راهێنان و ههروهها دابینكردنی شوێن بۆ منداڵی ئهو خێزانانهی دهگهڕێنهوه لهسهنتهری پاراستنی مندالاَن.
هێژا محهمهد
............................................................................................................................
ئاوارهکانی رۆژههڵاتی کوردستان له لێواری مهرگ و ژیاندان
ئهگهر ناچاری و ههژاری نهبێت، من کچم، چۆن خۆم دهکهم به کوڕو ههتا ئێواره دهست دهخهمه ناو پێڵاوی پیاوان و پێڵاو بۆیاخ دهکهم؟" ئهمه وتهی ئهو کچه باڵا مامناوهندییه بو که بهتهواوی سیمای کچانهی خۆی گۆڕیوه و پرچی جوانی خۆی کورتکردۆتهوه و کراسێک و شهڕواڵێکی پیاوانهی پۆشیبو تا بهرهو کارکردن بچێت.
شۆخانی تهمهن ههژده ساڵ له گهڵ ئهو کورده ئاوارانهی ئێران دهژی که بهر له (29) ساڵ به هۆی لایهنگریی سیاسیان بۆ حیزبه کوردییهکانی رۆژههڵاتی کوردستان هاتونهته عێراقهوه. ئهو یهکێکه لهو سهدان ئاوارانهی که ماوهی سێ ساڵه هاتونهته ههرێمی کوردستانهوهو ئێستا له کهمپی باریکهی نزیک عهربهت ژیانی مهمره و مهژی دهگوزهرێنن. شۆخان له گهڵ خێزانهکهیاندا که ژمارهیان ده کهسه، ژیان بهسهر دهبات. باوکی بههۆی نهخۆشی شێرپهنجهوه بهر له سێ ساڵ مردوه. له بهر ئهوهی کهسی تریان نهبوه، شۆخان بهناچاری باری قورسی دابینکردنی ژیانی خێزانهکهی کهوته ئهستۆ و رۆژانه له گهڵ هاوڕه کوڕه هاوچارهنوسهکانیدا سندوقی پێڵاو بۆیاخکردنهکهی دهنێت به سینگیهوه و له بهرهبهیانهوه تا ئێواره کار دهکات. شۆخان رۆژانه تهنها ده ههزار دینار پهیدا دهکات، نیوهی ئهو پارهیه دهدات به هاتوچۆی رێگای سلێمانی ـ باریکهو نیوهکهی تریشی باوک ئاسا دهداته خواردن بۆ ئهو خێزانهی که چاوهڕێن به دهستی پڕهوه بگهڕێتهوه ناویان.
ئهو که بهشهرمهوه نیگای لێدهکردین، گوتی "پێشتر له کۆیه شاگردی چێشتخانهیهک بوم، بهڵام مانگانهکهی کهم بو، بۆیه بڕیاری وازهێنانمدا و دهستم کرد به پێڵاو بۆیاخکردن. من بهزهییم به خۆمدا دێتهوه کاتێک هاوڕێکانی خۆم دهبینم دهچن بۆ سهیران یان جلی جوان دهپۆشن و منیش دهبێ تا رۆژئاوا دهستم له نێو پێڵاو دابێت." ئهو روی له ڕێکخراوهکانی ژنان و منداڵان کرد و گوتی"داواکارم له رێکخراوهکانی ژنان و منداڵان بێن به هانامانهوه و ژیانمان له کوڵه مهرگی رزگار بکهن."
ئاوارهکانی کهمپی باریکه به هۆی دروستبونی مهترسی له سهر ژیانیان کهمپی لهمێژینهی خۆیان له رۆمادی بهجێهێشت و بهدوای شوێنێکی ئارامدا رویان له ههرێم کرد. بهڵام باری ئارمی ئهم کهمپه نوێیهیان هیچی له بارودۆخی ناههمواری ئهم کۆمهڵه ئاواره فهرامۆشکراوه نهگۆڕیوه. ههر کهس لهو ئاوارانه بدوێنی، ئهمهت پێدهڵێت "ئهمه ژیان و گوزهران نییه ئێمه ههمانه. خهڵکمان ههیه بێ شێو سهر دهنێتهوه و نانی نییه بیدات به منداڵهکانی. یوئێنیش که بهرپرسه له کاروباری ئێمه به هیچ شێوهیهک ئاوڕمان لێناداتهوه."
کاکه حسێنی تهمهن 35 ساڵ که یهکێکی تره له ئهنجومهنهکانی کهمپی ئاوارهکانی باریکه، دهربارهی چارهنوسیان وتی "چهندینجار له گهڵ نوێنهری نهتهوه یهکگرتوهکان دانیشتوین، پێمان وتون یان بمانبهنه وڵاتێکی سێههم، یان لێره بهرهسمی بمانناسن و مافی پهنابهریمان پێبدهن، بهڵام ههر جارهی به بیانویهک داواکهیان رهت کردوینهتهوه."
لڤینی نوێ
a
عێراقی - خێوهتگهی ناوچهی حهرام داخرا
9-Jul-09 [21:3] عێراقی - خێوهتگهی ناوچهی حهرام داخرا
PNAكۆمیسیۆنی باڵا بۆ كاروباری پهنابهرانی سهر به نهتهوه یهكگرتووهكان – نووسینگهی عێراق، كوردانی رۆژههڵاتی له خێوهتگهی حهرام گواستهوه.
له راگهیاندراوێكدا كه وێنهیهكی دهست (ئاژانسی پهیامنێر;) گهیشتووه، كۆمیسیۆنی باڵا بۆ كاروباری پهنابهرانی سهر به نهتهوه یهكگرتووهكان – نووسینگهی عێراق، هاتووه، نووسینگهكهیان، خێوهتگای كاتی كه بۆ 186 كوردی رۆژههڵات له ناوچهی (حهرام;) له ساڵی 2005وه له بیابانێكی سنووری له نێوان عێراق و ئهردهن كراوبووهوه، داخستووه و به شێوهیهكی كاتی بۆ خێوهتگهیهكی جێگیر بۆ پهنابهران له ناوچهی (وهلید;) كه دهكهوێته سنوری عێراق و سوریایان گواستۆنهتهوه.
كۆمیسیۆنی باڵای پهنابهران هۆكاری گواستنهوهی ئهو پهنابهرانه له گوندی (تهریبیل;)ی سنووری بۆ خێوهتگهی (وهلید;)، گهڕندۆتهوه بۆ سهختی رێگاكهیان، ئهوهش ئاستهنگی دهخسته بهر گهیاندنی هاوكارییهكان بۆ خێوهتگهكه.
لهوبارهیهوه نوێنهری كۆمیسێۆنی باڵای كاروباری پهنابهران (دانیێل ئهندرێس;) گووتی: "ئهو ههنگاوه گرنگییهكی زۆری بۆ ئێمه ههیه، چونكه ئێمه زۆر به سهختی دهگهیشتینه ئهو شوێنهی پێشووتر، ئهمهش دهبووه كۆت و بهندێك بۆ گهیاندنی ئهو هاوكارییانهی كه دهبوایه پێشكهش بكرێت".
دانیێل ئۆمێدی خۆی دهربڕی كه كۆمسیۆن دهتوانێت به شێوهیهكی باشتر پێدوایستییهكانی سهرهكی ژیان له خیوهتگهی وهلید دهستهبهر بكات و سیستهمی ئاوهڕۆی تهندروست و خێوهتگهیهكی پارێزراو و بنكهیهكی تهندروستی و خوێندنی سهرهتایی و ئامادهیی دهستهبهر دهكات.
ئهندرێس گووتیشی: "ژیان له نێو خێوهت و له بیابان، سهخته" . و دووپاتیكردهوه، كۆمیسیۆن بهردهوام دهبێت بۆ دۆزینهوهی چارهسهرێكی یهكجارهكی بۆ ئهو توێژه و ههروهها بۆ پهنابهره فهڵهستینیهكانی نیشتهجێی ئهو خێوهتگهیه.
ههروهها له راگهیاندراوهكه ئاماژه به هاوكاری حكومهتی ههرێمی كوردستان له دامهزراندنی كهمپی كاوه كراوه.
له 2006، كوردانی رۆژههڵات له خێوهتگهی (ئالتاش;) بۆ كهمپی (كاوه;) له ناحیهی قوشتهپه له باشوری رۆژئاوای شاری ههولێر گوازرانهوه.
جێی ئاماژهیه، له عێراق، نزیكه 40 ههزار پهنابهر ژیان بهسهردهبهن و فهڵهستینی و كوردانی رۆژههڵات و باكور رێژهیهكی زۆری ئهو پێكهاتهیه پێكدههێنن، زۆربهی ئهو پهنابهرانهش له خێوهتگه و كهمپهكان دهژین كه كۆمیسیۆنی باڵا پارێزگارییان لێدهكات و پێدوایستییه سهرهكییهكانی ژیانیان بۆ دابین دهكات، بۆیه كۆمیسیۆنی باڵا له ههوڵی ئهوهش دایه چارهسهرێكی یهكجارهكیان بۆ بدۆزێتهوه.
------------------------------------------------------
فێڵ و تهڵهکه کردنی ( یو ئن ) لهگهڵ پهنابهرانی کورد له نێوان سنووری عێراق ـ ئهردهن،دا.
تازهترین ههواڵ سهبارهت پهنابهرانی کوردی ڕۆژههڵاتی کوردستان که له نێوان سنووری عێراق و ئهردهن دان.
چهند حهفتهیهک پێش واته له ڕێکهوتی 13/6/2009 بۆ ناڕهزایهتی دهر بڕین له بڕیارێک که لهلایهن حکومهتی عێراقهوه دهرچوو بوو سهبارهت به ئهوان، دهسیان دایه تهحهسوونێکی گشتی و ههروهها 12 کهسیشیان مانگیان له خۆراک گرت.
شایهنی باسه ئهو مانگرتن و ههراو هورایه بوو به هۆی ترس و دڵه ڕاوکێ و زهختێکی زۆری خسته سهر ڕێکخراوی کۆمیساریای باڵای نهتهوه یهکگرتووهکان، ههر بۆیه ڕێکخراوی ناوبراو قۆڵی فڕ و فێڵی لێ ههڵماڵی و دهستی کرد به داڕێشتنی پیلانێکی نوێ تر، بۆ شکاندن و نائومێد کردنی پهنابهران و توانی دووبهرهکی بخاته نێو دانیشتوانی کهمپهکهوه.
لهو پیلانه نوێیهدا ( یو ئن ) توانی ههم تهحهسوون، وه ههم مانگرتنهکهشیان به قهوڵ و بڵێنییهکی هیچ و پووچ بشکێکێ.
توانی له ژێرهوه لهگهڵ 11 خاوهن فایل که دهکاته 48 نهفهر تهوافق بکات، که له پاش گوازتنهوهیان بۆ کهمپی ( الولید ) کاریان بۆ بکات و باقێکهشی که زیاتر له 134 نهفهر بگهڕێننهوه بۆ کهمپی ( کاوه ) له ههرێمی کوردستان.
بهڵام به خۆشییهوه به هۆی زیرهکی خۆیان و پهیوهندی گرتنیان لهگهڵ چهندین لایهن و کهسایهتی جۆراو جۆرهوه توانیان ئهو پیلان و ژێراو ژێره دهربخهن و به ڕێکخراوی کۆمیساریای باڵای نهتهوه یهکگرتووهکانیش ڕابگهیهنن که تا نجات بوونیان لهسهر داخوازێکانیان سوورن.
ههروهها نزیک له پێنج ڕۆژیشه کهسێکیان به ناوی ڕهزا عهزیزی دیسانهوه دهستی داوهته مانگرتن له خۆراک و دهڵێ مانگرتنهکهم بهردهوامه دهبێ تا نجات بوونم لهم ژینه، چ به مردن،وه چ به دهرچوون بۆ وڵاتی سێههم.
ئهوهش ناو و ناو بانگی و ئیمزای ئهو پهنابهرانهیه که ئهو ڕۆ نووسیویانه و ناردویانه بۆ بهڕێزان کاک کاریم سنجاری وهزیری ناوخۆی ههرێمی کوردستان و کاک نهوزاد هادی پارێزگای ههولێر و نوسخهیهکیشی به دهستی من گهیشتووه، ئهوه دهقی ناو و ئیمزاکانیانه له ژێرهوه.
ههواڵنێر: عارف عهزیزی
پەناخوازە كوردەكانی بەریتانیا هانا بۆ دادگایەكی ئەوروپا دەبەن
10-03-2009
رووداونێت -بەریتانیا
پەناخوازێكی كورد لە بەریتانیا بەشێوەیەكی كاتی، لە رەوانەكردنەوە بۆ هەرێمی كوردستان رزگاری بوو، دوای ئەوەی هانای بۆ دادگای مافەكانی مرۆڤی ئەوروپا برد و ئەوانیش بەشێوەیەكی كاتی رێگەیان پێدا لە بەریتانیا بمێنێتەوە، هەتا كەیسەكەی چاوی پێدادەخشێنرێتەوە.
كاروان محەممەد، 31 ساڵ، كە ماوەی نۆ ساڵە لە بەریتانیایە، بڕیاری رەوانەكردنەوەی بە فڕۆكە بۆ هەرێمی كوردستان درا، بەڵام بەهۆی بەرزكردنەوەی كەیسەكەی بۆ ئەو دادگا ئەوروپییە، كاربەدەستانی بەریتانی بڕیاریاندا هەتا ئاشكراكردنی بڕیاری دادگا، رێگە بە كاروان بدەن بگەڕێتەوە لای خۆشەویستە ئینگلیزەكەی و منداڵەكەی.
كەیتی كێڵۆ، 31 ساڵ، كە خۆشەویستی كاروانە بە رۆژنامەی (پۆلی ماوت;)ی بەریتانی راگەیاند كە لە دوای ئەوەی هەواڵی رەوانەكردنەوەی كاروانی زانیوە خەو نەچووەتە چاوانی ودەڵێ كاروان بەنیاز بوو بیخوازێت و لەگەڵ كوڕە پێنچ ساڵەكەی كەناوی (نەیسن;)ە بەخۆشی بژین" ئەو ژیانی بۆ خۆی لێرە لەگەڵ من و نەیسن دروستكردووە، نەیسن بە (باوكە;) بانگی دەكات و بەردەوام لێم دەپرسێت : كوا باوكم".
كاروان سێیەم كوردە لە ماوەی هەفتەیەكدا لەو شارە دەستگیر كرابێت بۆ ناردنەوە. ئەو دەستگیركردنانەش، ترس و دڵەڕاوكێیەكی زۆری خستووەتە دڵی هەموو كوردانی ئەو شارەوەو، سەرۆكی كۆمەڵەی كوردی ئەو شارەش، رایگەیاند كە دەیانەوێت لەگەڵ بەرپرسانی نووسینگەی پەنابەران و جاك سمیت، وەزیری ناوخۆی بەریتانیا سەبارەت بەو مەسەلەیە كۆببنەوە.
لە لایەكی دیكە، دوو پەناخوازی دیكە بەناوی هێمن عەباس و جەزا ئەحمەد كە بڕیارە لەم چەند رۆژەی داهاتوودا رەوانەی شاری هەولێر بكرێنەوە، بەنیازن هەمان كاری كاروان بكەن و كەیسەكەی خۆیان بدەنە دادگای ئەوروپا.
رزگار عەلی سەرۆكی كۆمەڵەی كوردی لە شاری پۆڵیماوت، دەڵێ ئەوان هەوڵێكی زۆریان داوە بۆ رێگەگرتن لە رەوانەكردنەوەی ئەو پەناخوازانە. ناوبراو مەترسی خۆیشی ئاشكرا كرد لەوەی رەنگە ئەو پەناخوازانە رەوانەی هەولێر نەكرێنەوە، بەڵكو رەوانەی شاری بەسڕەی باشووری عێراق بكرێنەوە كە لەژێر كۆنتڕۆڵی سوپای بەریتانیادایە.
لەمبارەیەوە رزگار گوتی" حكوومەتی هەرێمی كوردستان ئەو پەناخوازانە وەرناگرێتەوە كە بەزۆر رەوانە دەكرێنەوە"، بەڵام كاربەدەستانی نووسینگەی پەنابەرانی بەریتانی ئەوەیان رەتكردەوە.
لە لایەكی دیكەوە، خەسرەو مستەفا كە ئەندامە لە كۆمەڵەی كوردی ئەو شارە دەڵێ پارێزەرانی ئەو پەناخوازانە هەوڵیانداوە پێوەندی بەو دادگا ئەوروپییەوە بكەن بۆ ئەوەی هەروەكو كاروان محەممەد، رێگە لە بەرپرسانی بەریتانی بگرن بۆ ناردنەوەی ئەو پەناخوازانە.
لەوبارەیەوە وتەبێژی نووسینگەی پەنابەرانی بەریتانی گوتی" ئێمە چاومان بە هەموو كەیسێكدا خشاندووە و ئامانجمان تەنها وڵات ونەتەوەیەكی دیاریكراو نییە كە خەڵكەكەی بگەڕێنینەوە، هەموویان وەكو یەك تەماشا دەكەین". ئەو وتەبێژە گوتیشی هەر كەسێك بڕیاری رەوانەكردنەوەی بۆ دەرچوو، پێش كاتی گەڕانەوەی، ئاگادار دەكرێتەوە.
- پۆلیسی سویدی به دوای 1500 كورد دهگهڕێت
 PNA - سهگڤان دۆسكی/ ستۆكهۆڵم – پۆلیسی سویدی بۆ دهستگیركردن و ڕهوانهكردنهوهیان، به دوای ههزار و 500 كورد دهگهڕێت، له لایهكی تر له دژی بڕیاری گهڕانهوهیان، كوردانی وڵاتی سوید له بهردهم پهرلهمانی ئهو وڵاته خۆپێشاندانیان سازكرد. كوردهكانی سوید خۆپیشاندانێكی ئاشتیانه و (هێمنانه)یان له شاری ستۆكهۆڵمی پایتهختی سوید سازكرد، له خۆپیشاندانهكهدا نارِازیبوونی خۆیان له بهرامبهر برِیاری پهرلهمانی وڵاتی سوید دهربرِی سهبارهت به گهرِاندنهوهیان و بێ ئومێد كردنیان له مافی پهنابهرێتی له وڵاتی سوید. سهبارهت بهو كێشهیه، سهرچاوهیهكی ئاگادار له فیدراسیۆنی پهنابهرانی عێراقی كه یهكێكه له دهزگا پهیوهندی دارهكان به كێشهی پهنابهران بهم شێوهیه باسی له خۆپیشاندانهكه كردو گوتی: 200 تا 250 پهنابهری كوردی عێراقی له بهرامبهر تهلاری پهرلهمانی خۆپیشاندانێكیان سازكردو تێیدا به ههڵگرتن و بهرزكردنهوهی چهندین دروشم و لافیته برِیارهكهی پهرلهمانی سویدیان رهتكردهوه. ههروهها سهرچاوهكه ئهوهشی ئاشكراكرد، له 12 ئهم مانگه (شوبات) حكومهتی سوید 50 پهنابهری رهوانه كردۆتهوهو ئێستاش ناوی 1500 پهنابهری دیكهی كورد له ناو لیستی پۆلیسی ئهو وڵاته دایه بۆ گرتنیان و دواتریش گهرِاندنهوهیان. جێی ئاماژهیه، لهماوهی ئێستاو رابردوودا، نزیكهی 4500 پهنابهری كوردی ئاكنجی وڵاتی سوید لهو وڵاته دهركراون، ئهگهر ئهم كێشهیه بهم شێوهیه له لایهن پهرلهمانی سوید برِاته رێوهو چارهسهرێكی بۆ نهدۆزرێتهوه، ئهوا 1500 پهنابهری دیكهی كوردی عێراقی، به ههمان چارهنووس دهگهرِێندرێنهوه وڵاتهكی خۆیان. | |
- زیاتر له 40 ههزار پهنا بهری كورد ژیانیان لهمهترسیدایه
 PNA - بهختیار مهلا ئهحمهد/ سلێمانی – لهسهرانسهری جیهاندا زیاتر له 40 ههزار پهنا بهری كورد ژیانیان لهمهترسیدایه و لهخراپترین رهوشدا ژیان بهسهر دهبهن ، بهو هۆیهشهوه دوچاری چهندین حاڵهتی جۆراوجۆری دهرونی بونهتهوه. لهلێدوانێكی تایبهتدا "دهشتی جهمال" سكرتێری فیدراسیۆنی سهراسهری پهنابهرانی عێراقی به (ئاژانسی ههواڵی پهیامنێر)ی راگهیاند: "تائێستا زیاتر له 700 پهنابهری كوردی پارێزگاكانی سلێمانی ههولێر دهۆك نێردراونهتهوه كوردستان، بهبێ ئهوهی هیچ قهرهبویهك كرابێتنهوه، تهنانهت ههندێكیان ماڵ و منداڵ و سهروهت و سامانیشیان لهوی بهجێماوه ، ئهمهش بوهته هۆكاری ئهوهی زۆرجار بههۆی خراپی باری دهرونیهوه دووچاری خۆكوشتن و خۆخنكاندن ببنهوه ، ئهمهش دهرهنجامی ئهو رێككهوتنامهیهی پار ساڵ حكومهتی عێراقی لهگهڵ حكومهتی سویدی واژووی كردبوو، كه یهكێك له خاڵهكانی بهزۆر ناردنهوهی پهنابهرانه". سكرتێری فیدراسیۆنی سهراسهری پهنابهرانی عێراقی ئهوهشی راگهیاند:"چهندین پێشێلكاری له رووی مافهكانی مرۆڤ تۆماركراوه، كه ولاَتانی ئهوروپا بهرامبهر به كورد ئهنجامیان داوه، لهپێناو بێزاركردن و بهزۆر ناردنهوهیان كه پێشێلكاریهكان گهیشتونهته ئاستی له شفرۆشی و سوكایهتی پێكردنیان". به پێی ئامارهكان دهیان كورد بههۆی بهزۆر ناردنهوه و خراپی رهوشی یانیان لهههندهران یاخود دوای گهراندنهوهیان خۆیان خنكاندووه یان كوشتووه . | |
مهجید سوهرابی له گهل خانوادهکهی که پێک هاتوون له 8 نهفهر قهبووڵ بوون بۆ وڵاتی ئیرلهندا
ریکهوتی 1/2/2009 ، مهجید سوهرابی،که یهکیک لهو پهنابهرانهی که به ناچاری له سنوری عێراق و ئوردون، که ناسراوه به (نهو مهنس لهند) ژیان به سهردهبات.
له پهیوهندیهکی تهلهفونیدا به مالپهری ئهلتاش کهمپی راگهیاند که له لایهن کارمندانی یوئن..ئاگادار
کراوتهوه، که وڵاتی ئیرلهندا مافی پهنابهریان پێداوه، و ههروهها ئاماژهشی بهوه کرد که تا کۆتایی مانگی فیبریوهری سهفهر دهکات بۆ ووڵاتی ئیرلهندا.. ماڵپهری ئهلتاس کهمپـ
كامپی پهنابهرانی سهر سنوری عێراقو ئوردن دادهخرێت
(سبهی):
|
نامهیهك بۆ بهڕێزان له ناوهندی چاك
ماندوو نهبن و له درێژهدان بهو ئهرکه پیرۆزهی که به ئهستۆتان گرتووه ،هیوای سهرکهوتنتان بۆ دهخوازم.
له ڕێگای ماڵپهڕه کوردییهکانهوه که ڕۆژانه سهردانیان دهکهم ههواڵی ههوڵه پیرۆزهکانی ئێوه که بۆ خزمهت کردنی نهتهوهی خاك داگیر کراوی کورده ، دهخوێنمهوه و به ڕاستی زهحمهتهکانتان جێی ئافهرین پێ گوتنه، ههر چهند که دڵنیام ئێوهی دڵسۆزی گهل و نهتهوه، چاوهڕوانی ئهو ئافهرینهش له کهس ناکهن...
بهڕێزان !
دوای به سهر کار هاتنی ڕژیمی به خوێنی کورد تینووی کۆماری ئیسلامی، ژومارهیهکی زۆر له کوردهکانی ناوچهکانی داڵههۆ و سهرپێڵی زههاو و سهلاسی باوهجانی و ناوچهکانی دیکهی پارێزگای کرماشان و شاره کورد نشینهکانی دیکهی ڕۆژههڵاتی کوردستان ، ناچار بوون ماڵ و زێد و نیشتمانی خۆیان جێ بهێڵن و ئاوارهی عیراق ببن.. ڕژیمی بهعسی عهفلهقی ئهو کوردانهی له ساڵی 1982 بۆ دهشتێکی کاکی به کاکی به ئۆردوگا کراوی به ناوی ئهلتاش، ههڵکهوتوو له نزیك شاری ( الرمادي ) ناوهندی پارێزگای ( الأنبار ) به بێ ویستی ئهو کوردانه، دوور خستهوه...
مهبهستی من له ناردنی ئهم نامهیه بۆ ئێوهی بهڕێز ئهوه نییه که ئێستا به سهرهاتی ژیانی ئهو کۆمهڵه خهڵکه لێقهوماوهتان بۆ بگێڕمهوه، بهڵکوو ئهم نامهیهم ههڵگری هاوار و داواکاری تهنیا 194 کهس لهو ئاوارانهیه که مانگی یانیوهری ساڵی 2005 ، ههڕهشهی گروپه توندڕهو و عهرهبه ڕهگهز پهرهستهکان ناچاری کردن ئهلتاش به جێ بهێڵن و بۆ دۆزینهوهی سهرپهنایهك بۆ خۆیان و خانهوادهکانیان ڕێگهی سنووری وڵاتی ئهردهن بگرنه بهر.
تا ئێستاش وڵاتی ئهردهن ڕێگهی به ئهو پهنابهرانه نهداوه که بڕۆنه ناو خاکی وڵاتهکهی و ئهوانیش ناچار له نێوان سنووری ههر دوو وڵاتی عێراق و ئهردهن دا به بێ کۆمهکی پێویستی هیچ لایهن و ڕێکخراوێك تا ئێستاش له به سهبردنی ڕۆژگارێكی تاڵ و تاقهت پڕووکێن ماونهتهوه.
ئهو کوردانه که سهر به حیزب و لایهنه سیاسییهکانی ڕۆژههڵاتی کوردستانن، گهڕانهوهیان بۆ سهر ماڵ و زیدی باب و باپیری خۆیان واته ڕۆژههلاتی کوردستان، تا زیندوویی ڕژیمی مهلاکان له ئێران، مهحاڵه. حکومهتی ههرێمی کوردستانیش ماوهیهك پێش، به ناردنی نامهیهك بۆ ڕێکخراوی باڵای نهتهوه یهکگرتووهکان بۆ کاروباری پهنابهران، قهبووڵ نهکردنی گهڕانهوهی ئهو ژوماره کوردهی بهو ڕێکخراوهیه ڕاگهیاندووه.
له وهها حاڵێکدا تهنیا ڕێگهی نهجاتی ئهوان، وهرگرتنی ئهوانه به پهنابهر له لایهن وڵاتانی ڕۆژئاواوه.
ههر بۆیه له ڕێگهی ئهم نامهیهوه تکاتان لێدهکهم ،وهك ئهرکێكی نهتهوهیی و ئینساندۆستانهی خۆتان وه به ههست به مهسئولیهت کردن بهرانبهر به چارهنووسی نادیاری ئهو برا و خوشکانهمان که بۆ ماوهی 30 ساڵه، له ئۆردوگایهکهوه بۆ یهکێكی دی جێ دهگۆڕن ، ئهم پرسهی ئهوان له ڕێگهی کۆمیتهکانتانهوه به لایهنه پێوهندیدارهکان له وڵاتانی ڕۆژئاوایی بگهیهنن..
سهرکهوتووبن ههردهم بۆ خزمهت کردن به نهتهوه زوڵم لێکراوهکهمان…
ئهحمهد خوسرهوی
2009-01-20
وهڵامی پهنابهرانی رۆژههڵات ناداتهوهUNHCR
رێنێسانس نیوز؛ ده مانگه پهنابهرانی رۆژههڵاتی كوردستان یاداشتێكیان بهرز كردۆتهوه بۆ كۆمیساریای باڵای پهنابهران بهڵام تا ئێستا بهفهرمی وهڵامیان نهدراوهتهوه.
ئهو پهنابهرانهی رۆژههڵای نیشتهجێی كهمپهكانی ههرێمی كوردستان له مانگی شوباتی ساڵی 2008 دا بۆ چارهسهركردنی كێشه یاساییهكانیان یاداشتێكیاندایه كۆمسیاری باڵای پهنابهرانی سهر به نهتهوه یهكگرتووهكان UNHCR بۆ كارئاسانیكردن بۆ ئهوانهیان كه دهیانهوێ بگهڕێنهوه بۆ وڵاتی خۆیان، یان بهڕێ بكرێن بۆ وڵاتانی ئهوروپا یاخود ڕهگهزنامهیان بۆ دهربكرێت و مافی پهنابهریان له كوردستان پێ بدرێ.
سهڵاح یار حسێنی ئهنجومهنی ئاوارهكانی كهمپی باریكه به رۆژنامهی ئاسۆی ڕاگهیاند؛ "10 مانگ زیاتره ئهو یاداشتهمان داوهته ڕێكخراوی UNHCR، بهڵام تائێستا بهڕهسمی هیچ وهڵامێكیان نهداوینهتهوه و نووسینگهی سلێمانی ئهو ڕێكخراوهش لهمانگی ئاب و ئهیلولدا ئامار و ڕاپرسییهكیان بۆ كهمپهكه ئهنجامدا".
وتیشی: "چهندینجار لهگهڵیان كۆبووینهتهوه و پێمان ئهڵێن كارتان بۆ ئهكهین و تائێستاش هیچمان بۆ نهكراوه و بهدهرلهوهش چهند ساڵێكه ئهو ئامار و ڕاپرسیانهمان بۆ پڕدهكهنهوه و كاریشمان بۆ ناكهن".
ئهنجومهنی ئاوارهكانی كهمپی باریكه وتیشی: "ئێستا پهنابهرانی كوردستان له دۆخێكی زۆر سهخت و دژواردا ژیانی ڕۆژانهیان بهڕێ ئهكهن و تهنانهت حكومهتی ههرێم كردنی كارتێكی پهنابهریمان پێڕهوا نابینێت كه بمانداتێ، بهڵكو زۆر كهمتهرخهمیشن بهرامبهرمان و هیچ فشارێكیشیان له سهر UN نییه بۆ گهڕانهوه و چارهسهركردنی كێشه یاساییهكانمان بۆیه ژیانمان تهواو ناڕهحهته و بێزاربووین".
سهرچاوه: مالپهری رینسانس
خاڵو ئهمین بابائی کۆجی دوایی کرد
ئهمرۆ دوشهممۆ ریکهوتی 22/12/2008 خاڵو ئهمین بابائی(ناوچهی ئهلیاخهی ) له کهمپی باریکه کۆچی دوای کرد. ئێمهمش خۆمان به شهریکی خهمی بنهماڵهکهیان دهزانین....ماڵپهری ئهلتاش کهمپ
سویدو نهرویج بهزۆر پهنابهران دهنێرنهوه بۆ كوردستان
حكومهتی سویدو نهرویج بڕیاری بهزۆر گهڕاندنهوهی ئهو كوردانهیان داوه كه پهنایان بردووهته بهر وڵاتهكانیانو تا ئێستا مافی پهنابهریو مانهوهیان پێنهدراوه.
تایبهت بهئاوێنه: بورهان میره كه یهكێكه لهو كوردانهی چهند ساڵێكه پهنایان بردووهته بهر وڵاتی سوید لهپهیوهندییهكدا لهستۆكهۆڵمهوه بهئاوێنهی راگهیاند كه «حكومهتی سوید بڕیاری داوه لهساڵی نوێوه وهك بهریتانیا بهوهجبهو بهزۆر پهنابهرانی كورد رهوانهی كوردستانو عێراق بكاتهوه».
میره وتی «ئێستا سهدان كهس گیراون، ئهمانه كه ژمارهیان نزیكهی 1400 كهس دهبێت لهكاتی پهنابهریدا خۆیان بهخهڵكی ههرێمی كوردستان ناساندووهو پێشتر مۆڵهتی یهك ساڵ مانهوهیان پێدراوه، بهڵام دوای تهواوبوونی ئهو ماوهیه بۆیان تازه ناكهنهوهو دهیانێرنهوه.
ههروهها ئهم بڕیاره ههموو ئهوانهش دهگرێتهوه كه تا ئێستا رهفزو تهردیان وهرگرتووه، ههفتهی رابردووش چهند كهسێكیان گهڕاندهوه بۆ فڕۆكهخانهی بهغدا، كه تا كاتی دابهزاندنیان كهلهبچه كرا بوونو پۆلیسی سویدیان لهگهڵدا بوو».
هاوكات حكومهتی نهرویجیش بهههمانشێوهی سوید بڕیاری گهڕاندنهوهی ئهو جۆره پهنابهرانهی داوه. وهك ناڕهزایی دهربڕینیان بهرامبهر بهو بڕیارهش 22/12 لهشاری ئۆسلۆی پایتهختی نهرویج ئهو كوردانهی كه بهموفهكان دهناسرێن مانگرتنێكیان ساز كردو ناڕهزایی خۆیان دهربڕی بهرامبهر بهبڕیاری گهڕاندنهوهیان.
لهلایهكی دیكهوه، سهرچاوهیهك بهئاوێنهی راگهیاند كه «ئهوانهی بهزۆر دهنێردرێنهوه لهو بڕه پارهیهش بێبهش دهبن كه رێكخراوه مرۆییهكان دهیانداتێو نزیكه 5 ههزار دۆلاره، ئهمه جگه لهوهی ههندێك لهوانهی كه لهڕێگهی فڕۆكهخانهی بهغداوه دهنێردرێنهوهو شوناسی ساختهی مهخمورو كهركوكیان پێیه، توشی لێپێچینهوهو گرتنیش دهبنهوه لهلایهن پۆلیسی عێراقهوه».
24/12/2008........serchaw -----awena
قسه کانی نوێنەریکی پارلمانی ئێران سه باره ت به کورده کانی(ئهلتاش) که مپی کاوه
فەرهاد تەجری، نوێنەری شارە كوردییەكانی گیلان غەرب و قەسری شیرین و سەرپیل زەهاو لە پەرلەمانی ئێران. لە رۆژانی 25-28/11/2008 پێشانگای ئێران لە سلێمانی كرایەوە و %40ی بازرگانەكان و كۆمپانیا بەشدارەكانی پێشانگاكە لە قەسری شیرین و سەرپیل زەهاوەوە هاتبوون.
دوای هاتنە سەركاری رژێمی سیاسی ئێستای ئێران، دوای شۆرشی گەلانی ئێران و دەستپێبوونی شەڕ لە رۆژهەڵاتی كوردستان لە نێوان حیزبە كوردییەكان و كۆماری ئیسلامی ئێران، ژمارەیەكی زۆر هاووڵاتیانی شاری (سەرپیلی زەهاو) ئاوارەی ئۆردووگای رومادی بوون، كەئێستا زۆریان لەكەمپی كاوە و باریكە دەژین لە هەرێمی كوردستان، فەرهاد تەجری گوتی "ئەگەری ئەوە هەیە هەندێكیان كێشەی سیاسیان هەبێت بۆیە نەگەڕابنەوە".
وەك لەقسەكانی ئەو پەرلەمانتارە دەركەوت تاكو ئێستا نەیزانیووە ئەم ژمارەیە زۆرە لە هاووڵاتیانی ناوچەكەی لە هەرێمی كوردستاندا هەن،بۆیە گوتی "بەڵێنیان پێدەدەم بەدوای ئەو مەسەلەیەدا بچم، لەگەڵ ئەوەشدا تا ئێستا هیچ هاوولاتیەكی خەڵكی سەرپیل نەهاتووەتە لام باس لەحاڵەتیكی وابكات، داوا لەو هاووڵاتیانە دەكەم نامەیەك ئاراستەی ئێمە بكەن بۆ ئەوەی كاریان بۆ بكەین بە ڕێگایەكی یاسایی بتوانن بگەڕێنەوە ئێران".
سهرچاوه: روداونیت
بههۆى خراپى رهوشى ژیانمانهوه زیاتر له 100 پهنابهر له دهریای ئێژه خنكاون
بهرپرسی شوورای پهنابهرانى رۆژههڵات : بههۆى خراپى رهوشى ژیانمانهوه زیاتر له 100 پهنابهر له دهریای ئێژه خنكاون سهرچاوه: مالپهری یارسان |
شهش مندالی ئاوارهکانی ئوردووگای رومادی بۆنه قوربانی مینی ناو زبڵدان
ڕێنێسانس نیوز؛ سهرپێڵی زههاو :له ئاکامی تهقینهوهی بۆمبێکدا له زبڵخانهی شارهداریی یهکێک له گهڕهکهکانی شارۆکهی "سهرپێڵی زههاو"، شهش منداڵی کورد کوژراون و بنهماڵهکانیشیان لهمهڕ بێموبالاتیی دامودهزگا دهوڵهتییهکان نیگهرانن. سهرچاوهیهکی ڕێنێسانس له باشووری ڕۆههڵاتی کوردستان له ڕاپۆرتێکدا ئاشکرایکرد که "له ئهنجامی تهقینهوهی بۆمبێک/مینێکدا له دهست چهند منداڵێکی گهڕهکی "تازهئاباد"ی "سهرپێڵی زههاو"، ڕۆژی بیستوحهوتی گهلاوێژ، شهش منداڵی تهمهن 10تا 13 ساڵه گیانیان له دهستدا.
سهرچاوهکه وێرای ئاماژه هوه که زبڵهکه لهلایهن ترومبێلهکانی شارهداریی سهرپێڵی زههاوهوه هێنراوهته زبڵخانه، گوتیشی: "ئهو منداڵانه، که ههموویان سهر به بنهماله ههژارهکانی ئهو شارهن، بۆ دۆزینهوهی کهلوپهلێک که بتوانن له بازاڕهکانی شاردا بیفرۆشن و بژێوی بنهمالهکانیانی پێ دابین بکهن، چوونه زبڵخانهی شارهداریی گهرهکی "تازهئاباد" و ئهو مین/ بۆمبهیان دۆزیهوهتهوه و له دهستیاندا تهقیوهتهوه."مێدیاکانی دهوڵهت، که پهیامنێری فهرمییان لهو شاره ههیه، تا ئێستا جێگهیان بهو ڕووداوه نهداوه، که سهرچاوهکهی ڕێنێسانس به "تراژیدییهکی کۆمهڵایهتی" بهناوی کردووه.
سهرچاوهکهی ڕێنێسانس ئاماژهی بهوهشکرد که ئهو ههموو قوربانییهکان لهو بنهماڵانهن که له میانهی شهڕی ئێران ـ ئێڕاقدا ئاواره و له ئۆردوگای "ڕۆمادی" نیشتهجێ کرابوون و ئێستاش گهڕاونهوه زێدی خۆیان.ههروهها له زمان یهکێک له ئهندامانی بنهماڵهی ئهو قوربانییانه جهختیکردهوه که دامودهزگا دهوڵهتیهکان بهبێ موبالاتییهوه له کێشه ئابووری و کۆمهڵایهتییهکانی ئهو بنهماڵانه دهڕوانن و شارهداریش وهڵامی داخوازییهکانیان ناداتهوه. ههر وهک ئهو ئهندامهی بنهمالهکه ئاماژهی پێکردووه دامودهزگا دهوڵهتییهکان، له جیاتی پێراگهیشتن به هاووڵاتیان، تهلبهندیان به دهوری ئیدارهکانی خۆیاندا کێشاوه.
شارهداریی سهرپێڵی زههاو تا ئێستا لهو بوارهوه هیچ زانیارییهکی بڵاو نهکردۆتهو و ڕوونیش نییه که بۆمبهکه مینی بهجێماو له شهڕی ئێران ـ ئێراق بووه یانیش بۆمبی دهستی.
کورده ئاوارهکانی ئۆردوگای ئهڵتاش، دوای ڕووخانی ڕژیمی پێشووی ئێڕاق، له ژێر گوشاری میلیشیا عهرهبهکانی ههرێمهکهدا جارێکی دیکه ئاواره بوونهوه و بهشێک لهوان گهڕانهوه ڕۆژههڵاتی کوردستان.
2008/08/23 serchawa: Renesans
700 پهنابهر لهسویسراوه دیپۆرت كراونهتهوه
28-01-2009
نهوزاد مهحمود
رووداونێت-سلێمانى
وڵاتانى ئهوروپى بهرێگهى شهڕى دهروونى پهنابهران ناچارى گهڕانهوهدهكهن و بهرپرسى فیدراسیۆنى پهنابهرانى كورد لهسویسرا به(رووداونێت)ى راگهیاند ، كه ئێستا كوردانى دانیشتوى ئهوروپا بههۆى بهزۆر دیپۆرت كردنهوهیانهوه لهدۆخێكى دهرونى خراپدا دهژین و ههندێكیشیان پهنا بۆ خۆكوشتن و خۆسوتاندن دهبهن .
ئهحمهد عهلى بهرپرسى فیدراسیۆنى پهنابهرانى عێراقى لهسویسرا به(رووداونێت)ی گوت "رۆژ لهدواى رۆژ بارودۆخى دهرونى پهنابهران خراپتر دهبێت بههۆى سوربونى وڵاتانى ئهوروپا لهدیپۆتكردنهوهیان و چهند رۆژێكه ئێمه بهبهردهوامى یهخهى میخائیل مۆرسى بهرپرسى فیدراسیۆنى ناردنهوهى پهنابهران لهسویسراو یوئێن و رێكخراوهكانى ترى پهیوهندیدارمان گرتوه".
بهرپرسى فیدراسیۆنى پهنابهران گوتیشى "لهماوهى پێنج ساڵى رابردودا 530 پهنابهرى كورد لهسویسراوه گهڕاونهتهوه كوردستان و لهساڵى 2008یشدا 53 كهس بهداواى خۆیان گهڕێنراونهتهوه ". بهڵام وهك ئهو ئاماژهشى پێدا "ئارهزو مهندانهكه ئهوهیه، كه ئهو وڵاته شهڕێكى قورسى دهرونى سهختیان لهگهڵ دهكات ، تاناچاربن گهڕانهوه ههڵبژێرن ، نهك حهزیان لهگهڕانهوهبێت ".
بهپێى ئهو ئامارهى كه فیدراسیۆنى پهنابهرانى عێراقى لهسویسرا داویهتییه (رووداونێت) تهنیا لهساڵى 2008دا 1340 كهس لهعێراقهوه روویان لهوڵاتى سویسرا كردووهو زیاتر له700پهنابهرى كوردیش لهماوهى 3 ساڵى رابردوودا رهوانهى كوردستان كراونهتهوه. ههروهك لهئامارهكهشدا هاتووه، سویسرا بهسێیهمین وڵاتى جیهان دادهنرێت كهپهنابهران روى تێدهكهن و ژمارهى پهنابهران لهو وڵاتهدا 16ههزار كهسه ، كه1400كهسیان عێراقین .
ئهحمهد عهلى گوتى "ئێستا ههندێك لهپهنابهرانى كورد بهرێگهى خۆسوتاندن و خۆكوشتن دهیانهوێت رێگه لهدیپۆتكۆدنهوهیان بگرن و لهماوهى سێ مانگى رابردوودا 3كوردى پهنابهر لهو وڵاته خۆیان سوتاندوهو سێ كهسیش ههوڵى خۆكوشتیان داوه ، كهیهكێكیان لهزینداندا ویستویهتى خۆى بكوژێت ".
ماوهى ساڵێك و دوو مانگه پهنابهرێكى كوردى سویسرا بهناوى بهیاد ئهكرهم كهخهڵكى شارى سلێمانییهو تهمهنى 29 ساڵه لهلایهن فیدراسیۆنى نادرنهوهى پهنابهرانى سویسراوه دیپۆتى كوردستان كراوهتهوه ، بهڵام تائێستا ناوبراو بێسهروشوێنهو كهسوكارى بهدویدا دهگهڕێن . ئهحمهد عهلى لهو بارهوه به(رووداونێت)ى گوت " بهیاد لهلایهن وڵاتى سویسراوه نێردراوهتهوه و لهفرۆكهخانهى عهممانى ئوردونهوه نێردراوه ،بهڵام ئهو گهنجه ههر لهعهممان بێسهروشوێن بووهو تائێستا گهس نازانێ لهكوێیه ، بۆیه ئێستا داوامان لهفیدراسیۆنى ناردنهوهى پهنابهرانى سویرسراو باڵیۆزى سویسرا لهئهردهن و میخائیل مۆرسى بهرپرسى كۆمسیۆنى ناردنهوهى پهنابهران كردووهكهچارهنوسى بهیاد ئاشكرا بكات ".
ئهحمهد عهلى گلهیى ئهوهشى كرد كهحكومهتى ههرێم پهنابهرانى دهركراو وهردهگرێتهوه ، بۆیه ئهو وڵاته سوره لهسهر ناردنهوهیان. گوتیشى " رۆژى 20-1-2009میخائیل مۆرس پێى وتین من بۆخۆم لهمانگى 9-2008 سهردانى ههرێمى كوردستانم كردو ههریهك لهمحهممهد ئیحسان و كهریم شنگاریم بینیوه و بۆئهو مهبهسته قسهم لهگهڵ كردون ". ههروهك بهرپرسى فیدراسیۆنى پهنابهرانى كورد دهڵێ ، وهرگرتنهوهى پهنابهران لهلایهن حكومهتى ههرێمهوه ههڵهیه "مۆرس وتیشى ، چهند ساڵێك لهمهوبهر پهنابهرێكمان ناردهوهو حكومهتى ههرێم لێى وهرنهگریتهنهوه ، بۆیه هێنامانهوه بۆ سویسرا ، بهڵام ئێستا حكومهتى ههرێم پهنابهران وهردهگرنهوهو ئێمهش دهیان نێرینهوه".
بهرپرسى پهنابهرانى عێراقى لهسویسرا ئهوهشى گوت " ئێستا پهنابهرانى كورد لهوڵاتانى ئهوروپا لهدۆخێكى دهرونى خراپدا دهژین و پێویسته حكومهتى ههرێم بیر لهچارهسهرێك بكاتهوه بۆئهوهى دیپۆت نهكرێنهوه " ئێستا ههندێك لهپهنابهران لهزینداندان و هۆكارى زیندانى كردنهكهشیان ، مهسهلهى وهرنهگرتنیان و گهڕاندنهوهیانه ".
سوید..پێش ئهوهی بهزۆر بنێردرێتهوه پهنابهرێكی كورد خۆی دهخنكێنێت
PUKmedia كاروان محهمهد 02/03/2009
شهوی رابردوو 1/2-3 تهرمی گهنجێكی كوردی خهڵكی سلێمانی كه لهشاری ستۆكهۆڵم- ی پایتهختی سوید خۆی خنكاندبوو، گهیشتهوه شاری سلێمانی وئهمڕۆش تهرمهکهی بهخاك سپێردرا.
سهرچاوهیهك لهبنهماڵهی ناوبراوهوه بۆ PUKmedia ی روونكردهوه: ئهو هاوڵاتییه ناوی (ن.ج.س;) هو تهمهنی 25 ساڵان بووهو پاش ئهوهی بڕیار بوو بهزۆر بنێردرێتهوه، 8 رۆژ لهمهوبهر لهشوقهكهی خۆیدا خۆی خنكاندووه.
ناوبراو ماوهی سێ ساڵ و نیوه لهسوید نیشتهجێیهو 8 رۆژ لهمهو بهر بهپهت خۆی خنكاندووه.
کوردستانی - ههر فڕۆكهیهك ئامادهنیه له 2 كورد زیاتر به زۆر بگهڕێنێتهوه كوردستان
| 11-Mar-09 [18:53] | |
 PNA – له چوار چێوهی پرۆسهی به زۆر ڕهوانهكردنهوهی پهنابهران، فڕۆكهكان ئامادهنین له دوو كورد زیاتر سواری فڕۆكه بكهن و حكومهتی سویدیش به دوای ئهلتهرناتیڤ دهگهڕێت. گوتهبێژی حكومهتی ههرێمی كوردستان له باكووری ئهوروپا، عهونی عهلی له لێدوانێكی تایبهت بۆ (ئاژانسی ههواڵًی پهیامنێر) گوتی: بهپێی ئهو گرێبهستانهی كه سوید لهگهڵ كۆمپانیاكانی فڕۆكهوانی ئیمزای كردوون، به مهبهستی به زۆر ڕهوانه كردنهوهی پهنابهرانی كورد، بۆ ههرێمی كوردستان، ئهو كۆمپانیانه، ئامادهین له ههر گهشتێك له 2 پهنابهری به زۆر ڕهوانهكراوه زیاتر ههڵگرن، چونكه ترسیان لهوه ههیه ئهگهر ژمارهیان زیاتربێت، ڕهنگه له كاتی گواستنهویان له نێو فڕۆكه، ئهو پهنابهرانه ئاژاوه دروست بكهن. ناوبراو گوتی: بۆ چارهسهركردنی ئهم گرفته، ئێستا حكومهتی سویدی له ههوڵی ئهوه دایه فڕۆكهی تایبهتی، بۆ ئهم كاره دابین بكات، بۆ ئهوهی ئهم پرۆسهیه به خێرایی و به ژمارهیهكی زۆر پهنابهران، ئهنجام بدات. | |
کوردستانی - پرۆسهی ڕهوانهكردنهوهی پهناران له سوید وهستاوه
| 11-Mar-09 [18:51] | |
 PNA – لهگهڵ ئهوهی حكومهتی سویدی سووره لهسهر گهڕانهوهی پهنابهرانی كورد، بهڵام ئێستا پرۆسهی ڕهوانهكردنهوهیان وهستاوه. نوێنهری حكومهتی ههرێمی كوردستان له باكووری ئهوروپا، عهونی عهلی له لێدوانێكی تایبهت به ئاژانسی ههواڵًی پهیامنێر) ئاشكرایكرد، حكومهتی سویدی پهنابهره كوردهكانی هۆشدار كردۆتهوه، كه ئهگهر هاتوو ئیمزای ئارهزوومهندانه نهكهن له سهر گهڕانهوهیان بۆ ههرێمی كوردستان، ئهوا سوید به پشت به ستن بهو رێككهوتننامهیهی كه له گهڵ حكومهتی عێراقی فیدراڵ ئیمزای لهسهر كردووه، ئهو پهنابهره كوردانه له بهغدا، دایان دهبهزێنێته خوارهوه و ئه وسا مهترسی بۆ سهر ژیانیان دروست دهبێت، بههۆی ڕهوشی شاری بهغدا. له بهشێكی تری قسهكانیدا، گوتی: حكومهتی سویدی سوره لهسهر ڕهوانه كردنهوهی پهنابهران، بهڵام ئهوهی تێبینی دهكرێت، ئهو پرۆسه ئێستا تاڕهدهیهك وهستاوه و لهلایهن خۆیهوه حكومهتی سویدی بۆ ههندێ هۆكاری تهكنیكی دهیگهڕێنێتهوه و بهڵام ههر سووره لهسهر ڕهوانهكردنهوهی پهنابهران. | |
رهوشی پهنابهرانی کوردی رۆژههڵاتی کوردستان له تورکیا (كهیسی ناسراو به شمال عراق
 |
بهشێك لهو پهنابهره كوردانهی ڕۆژههڵاتی كوردستان كه له ماوهی ساڵانی نهوهدهكان دا له عێراق خۆیان به UNHCR ناساند و ئهو كهسانهی كه به هۆی جۆراوجور له ڕیزی پارته سیاسییهكانی ڕۆژههڵات دا هاتنه دهرهوه به هۆی نهبوونی ئهمنیهتی گیانی له لایهك ، نهبوونی ئیمكانی گهڕانهوه یا كهنوونی مهیلی گهڕانهوهیان بۆ ڕۆژههڵات و ههروهها ڕاوهستانی كار و باری ڕاگواستنیان بۆ وڵاتی سێههم له لایهن كومیساریای بهرزی پهنابهرانی نهتهوه یهكگرتوهكانهوه مهجبور بوون ڕێگای نیزیكترین نووسینگهی unhcr بگرنه پێش . بۆیه له ماوهی ساڵانی 2001 تا 2003 چوونه توركیه و خۆیان به نووسینگهی كومیساریای پهنابهران له شاری " وان" ناساند.
دیاره له ماوهی ساڵی 1997 تا كوتایی 2000 دوو كۆمهڵی دیكه له پهنابهرانه هاتبوونه توركیه و لهوێیهوه ڕاگوێزران بهرهو وڵاتانی پهنابهر وهرگری وهكو سوئد، نروژ، دانمارك، فنلاند ، ئامریكا و كانادا.
ئهو كۆمهڵه 1200 كهسییه كه له سهرهتای 2001 هوه هاتنه توركیه له لایهن دهوڵهتی توركیه و كومیساریای پهنابهرانهوه به كهیسی شمال عراق ناودهبرێن.
له لای توركیه؛
بهشی یهكهمی ئهم گرووپه 1200 كهسییه 200 كهس بوون كه ساڵی 2001 هاتنه توركیه كه 170 كهسیان له لایهن دهوڵهتی توركیهوه مافی پهنابهری كاتییان پێدرا و لای پولیس ناونووس كران و له گهڵ زیادبوونی ژمارهیان ناونووس كرانیان له لایهن پۆلیسهوه ڕاگیرا. له 07/11/2003 دهوڵهت و unhcr ڕێكهوتنێكیان ئیمزا كرد و 30/03/2004 به پهنابهرانیان ڕاگهیاند و به پێ یاسای ژماره 5683 كه تایبهته به كار و باری مانهوهی خارجییهكان له توركیه ، ئهو گرووپه 1200 كهسی یه به پێچهوانهی كونوانسیونهكانی ژنڤ و مهرجی جوغرافی دانراو بۆ پهنابهران له ساڵی 1994 له لایهن توركیهوه به "یابانجی" واته خارجی ناسران. بۆیه له سهریان پێویست كرا ههر چهند مانگ جارێك ئیجازهنامهی مانهوهی كاتی له توركیه وهرگرن و بۆ ئهوهش دهبێ پارهیهكی زۆر كه بۆ یهك كهس له ماوهی 6 مانگ دا 200 دۆلاری ئهمریكی دهگرێتهوه بدهنه پۆلیس! ههروهها له لایهن دهوڵهتی توركیه سهرهڕای به پهنابهر ناسرانیان له لایهن unhcr ئیجازهی ڕاگوێزرانیان بهرهو وڵاتی سێههم پێ نادرێ.(بهڵگهی ڕهسمی ههیه بهم ژماره B.05.1.EGM.0.13.03.02-10936-75661 ve B.05.1.EGM.0.13.03.06.14527-96788)
(ئهو بهڵگانه با تلویزیون نیشانی بدا )
ئهو پهنابهرانه له نێوان 17 شاری توركیهدا بڵاوكرانهوه و ههتاكو ئێستاش ههر ماونهتهوه.
له لای unhcr ؛
له لایهكی دیكه unhcr ههر له سهرهتاوه بهو فێڵهی كه گوایه هیچ كاریگهرییهك له سهر كار و باری نیشتهجێ كرانیان ناكا و تهنیا فورماڵیتهیه كاغهزێكیان به پهنابهران ئیمزا كردوه كه گوایه ئهو ڕێكخراوه هاوكاری ماڵی و پژشكییان پێ نادا و هاوكارییان ناكا بۆ نیشتهجێ كران له وڵاتی سێههم. ههتاكو ئێستاش ئهو ڕێكخراوه زۆر جار ئهو ئیمزایه دهكاته دهستمایه بۆ خۆ دوور خستنهوه له ئهنجامی ئهركه ئێنسانییهكانی خۆی.
دیاره ههر پهنابهرێك كه حازر بوو ئهو نوسراوهیه ئیمزا كا له لایهن unhcr هوه ناونووس كرا.
له مانگی 9 ی 2003 دا 20 كهس لهو پهنابهرانه كه ژن و منداڵیشیان تێدا بوو له لایهن پۆلیسهوه گیران و برانه سنووری ئێران كه به خۆشیهوه توانیان خۆیان دهرباز كهن بگهڕنهوه شاری "وان" . مانگێك دوای ئهو كرداره پهنابهران دهستیان دایه كردهوهی ناڕهزایی كه ژمارهی 53 كهسیان بۆ ماوهی 8 ڕۆژ له زیندان كران و مهترسی دیپورتیان له سهر بوو.
له ئاكام دا كومیساریای بهرزی پهنابهران له 04/12/2003 دا ئهو 1200 كهسهی به پهنابهر ناسی و بهرگهیهكیشی پێدان.(با تێلێویزیون نیشانی بدا)
دوای قهبووڵی؛
تا ئێستا ئهو پهنابهر سیاسییانه ههر له توركیه ڕاگیراون و هیچ كارێك بۆ ڕاگواستنیان بهرهو وڵاتی سێههم ئهنجام نهبووه. له ماوهی ئهو چهند ساڵهش دا تهنانهت دوای به پهنابهر ناسرانیشیان كومهكی ماڵی و پزشكی بهردهوامیان پێ نهدراوه. تهنانهت unhcr بهڵێنی خۆی بۆ دابین كردنی پارهی ئێقامهتهكهیان به جێ نههێناوه.له گهڵ ئهوهش دا حازر نیه پهروهندهی ئهو پهنابهرانه بدا به وڵاتی سێههمی پهنابهر وهرگر و بیانووی ئهوه دێنێتهوه كه توركیه ئیجازهی خرووجیان پێ نادا. دیاره توركیهش ئێدعا دهكا كه ئهگهر unhcr كار وباری نیشتهجێ كردنیان له وڵاتی سێههم جێ به جێ بكا ئهو حازره ئیجازهیان بدا
له مانگی 6/2005 دا 50 پهنابهر بۆ ناڕهزایهتی دهربڕین مانی خواردنیان گرت و تهنانهت پهنابهران له بهر دهركی unhcr له ئانكارا چهند جار كۆ بوونهوه بۆ دهربڕینی ناڕهزایهتی خۆیان كه ئهم ههنگاوانه له لایهن دۆستانی پهنابهران و كوردانی دهرهوهش پشتگری كرا
كومیساریای پهنابهران بۆ دامركاندنهوهی ئهو ناڕهزایهتییانه هێندێك بهڵێنی دا و تهنانهت كهیسی چهند نهخۆشی نێو ئهو گرووپهی دا به وڵاتانی پهنابهر وهرگر و تا ئێستاش ههر چاوهڕوانی ڕاگوێزرانیانن
داواكاری ئهو پهنابهرانه له دهوڵهتی توركیه:
1- به پێ كونوانسیونی ژنڤ و پروتوكولی 1967 و شهرت دانانی توركیه له ساڵی 1994 ، حكومهتی توركیه به پهناخوازی كاتی یا پهنابهریان بناسێ و وهكو پهنابهرانی دیكه چاویان لێ كا
2- ئیجازهی ڕاگواستنیان بهرهو وڵاتی سێههمی ئهمنی پهنابهر وهرگر
داواكاری له كومیساریای بهرزی پهنابهران:
1- له زووترین كات دا كار و باری نیشتهجێكرانیان له وڵاتی سێههمی ئهمنی پهنابهر وهرگر دا ئهنجام بدات و ڕایانگوێزێ
2- كومهكی ماڵی و پزشكی بهردهوامیان پێ بدات و به پێ بهڵێنهكانی خۆی ههزینهی ئیقامهتی كاتییان له توركیه دابین كا
داوا له كوردانی دهرهوه، ڕێكخراوهكانی پارێزهری مافی مرۆڤ و حیزبه سیاسییهكان:
1- بۆ بهدی هاتنی ئهو داواكاریانهی سهرهوه پشتگریان كهن و به ههر شێوهیهكی مومكێن فشار خهنه سهر دهوڵهتی توركیه و unhcr
2- داوا له وڵاتانی پهنابهر وهرگر بكرێ بۆ وهرگرتنی ئهو گرووپه 1200 كهسییه
3- پشتگری حهرهكهتی ناڕهزایی ئهو پهنابهرانه بكهن
له كوتایی دا دهڵێین سهرهڕای پێویستییه ماڵی و ماددییهكانمان موخالفی كومهكی لهو جورهیهن و نیازی ئێمه پشتگری مهعنهوی و به كردهوهی ئێوهیه
كومیتهی ههماههنگی پهنابهرانی كوردی ئێرانی له توركیه (كهیسی ناسراو به شمال عراق)
کوردستانی - بریتانیا.. ماوهی دیپۆرتكردن بۆ ژمارهیهك پهنابهری كورد دهستنیشانكرا
| 13-Mar-09 [20:7] | |
| PNA – ژمارهیهك پهنابهری كورد له زیندانی (كامسفیڵد هاوس) له بریتانیا دهستبهسهركراون و ماوهی زیاتر له 72 سهعات و كهمتر له سێ ههفتهیان بۆ دیار كراوه بۆ ئهوهی دیپۆرتی ههرێمی كوردستان بكرێنهوه.
گوتیشی: ئهو ماوه كاتییهی دهستنیشانكراوه بریتییه له ماوهی زیاتر له 72 سهعات و كهمتر له 21 رۆژ. له راگهیهندراوهكهدا باسی رووداوی پێكداههڵپژان و شهرِی نێوان پهنابهرانی كورد و چوار پهنابهری چینی كراوه و هۆكارهكهش بۆ تێكهڵكردنی ئهو پهنابهرانه و نهبوونی رێوشوێنی پێویست گهرِاندوهتهوه. | |
leyla ZANA
I love life and want to hold onto it. But my passion for justice for my tormented people, for their dignity and freedom, must be greater still. For of what value is a life of slavery, of humiliation and contempt for that which you hold most dear: Your identity! I will therefore not give in to the Turkish Inquisition.
-- Leyla Zana
کۆچ و شوێن گۆڕکێ ، ڕهحمان سۆفی
پێشهکی کۆچی مرۆڤ بهگشتی
له بهرهبهیانی مێژووی لهمێژینهوه تا به ئهمڕۆ، مرۆڤ به بێ وێستان له سهر گۆی زهوی، ههوڵی ئهوهی داوه که شوێنگهی ژیانی هێمن و بهڕێ و جێ بۆ خۆی دابین بکا، تا بتوانێ له ئاشتی و ئاسایش دا بژی. جا، بۆ ئهم مهبهسته له مهڵبهندێکی جوگرافییهوه بۆ مهڵبهندێکی دیکه کۆچی کردووه. ئاڵوگۆڕی ژینگهی خۆی کردووه. بهڵام زۆربهی هۆی کۆچ و شوێن گۆڕکهی مروڤ یان به هۆی کارهساتی دڵتهزێنی سروشتهوه، وهک گۆڕانی ئاو و ههوا، کهشی نێوان ئاسمان و زهوی، بۆمهلهرزه، سههۆڵبهندان، سێڵاو، ڤۆڵکان، گهرمای زۆر و وشکه ساڵیهوه بووه. یان هۆکاری کارهساتی شهڕ، ئاڵۆزی و ناکۆکی نێوان هۆز و نهتهوه گهلی دژ به یهک، یان شهڕی نێوان دهوڵهتان، گۆڕانی سنووری سیاسی نێوان وڵاتان و دابهشبوونی دنیا بهچهن قاڕه، و دهوڵهتی جۆراو جۆر و خاوهن دهسهڵاتگهلی نه وهک یهک. ( ههڵبهته زۆربهی پێغهمبهرهکان و زانایانی به ناوباگی دنیاش بۆ خۆ پاراستن له هێرشی دوژمن یان بۆ پهرهپێدانی ئاین و بیر و باوهڕی خۆیان کۆچیان کردووه. یان به تۆپزی دوور خراونهتهوه)
دیاره که لهم کورته نووسراوهیه دا من نهمگهرهکه به وردی مێژووی کۆچ و شوێن گۆڕکهی مرۆڤ شیکهمهوه و ههڵیسهنگێنم. تهنیا ئاماژهیهکه بۆ دیاری کردنی پێشینهی ئهم دیاردهیه. له دهسپێک و نێوهڕاستی سهدهی بیستهم دا دوو شهڕی گهورهی جیهانی ماڵ وێرانکهر و خوێن ڕشتنی چهند میلیۆن مرۆڤی بێ دهسهڵات بوهته هۆی کۆچی به کۆمهڵی مرۆڤ. ئهم هۆییه لهم سهدهیهدا دیاردهی کۆچ و ئاڵوگۆڕی سنووری نێو نهتهوهیی تۆختری به دواوه بووه.
کورته مێژووی کۆچهر وهرگرتن له سوێد
بهپێی بهڵگهی ئاڕشیوی دهزگای به ڕێوهبهری پهنابهر و کۆچهرانی سوێد مێژووی کۆچ بۆ ئهم وڵاته به کورتی بهم شێوهیه:
• دهستهی ئاڵمانی به ناوی هانسا – Hansa tyskar
• دهستهی فینلاندییهکان Finnarله سهدهی 16 هوه تا ئێستاش بهردهوامه.
• دهستهی Vandra Folk - Rommarیان قهرهچ و دۆمی گهڕۆک zigenare
• دهستهی والۆنهکان Valloner که پیشهساز بوون بۆ دهرهێنانی مادهی ئاسن له کانی ژێر زهوی دهگهڕان. ئهم دهستهیه له سهدهی 17 دا بهرهو سوێد کۆچ دهکهن و لهوێ نیشته جێ دهبن ئهمڕۆ له بنهماڵه دهوڵهمهندهکانی سوێدن.
• دهستهیهکی دیکهی فینلاندی به ناوی Savolaxfinnar ساڤلاکس فیننار ههر له سهدهی 17 دا به وهکوو کرێکاری کۆچهر له سوێد وهردهگیرێن. بهو مهرجهی که له دارستاندا نیشتهجێ بن و کار بکهن. و ههڵبه ته له باج دانیش به دهوڵهت معاف کراون.
• دهستهی جولهکهکان judar بۆ ئهوهی ئازاد بن و به مهیلی خۆیان پهیڕهوی له ئایینی خۆیان بکهن ڕوو دهکهنه وڵاتانی Skandinavia سکاندیناڤیا و زۆربهیان له سوێد دهگرسێنهوه. ههڵبهته ئهم جولهکانه تا شهڕی دووهمی جیهانی بهردهوام له کۆچ دا بوون تا ئهو دهمهی که دهوڵهتی خۆیان دامهزراندووه.
• دهستهی هونهرمهند، فیلهسۆف و ڕووناکبیرانی فهڕانسهوی له سهدهی 17 و 18 دا مهجبوور به کۆچ دهکرێن. بۆ نمونه ڕێنه دکارت Rene de Crte ده چێته لای مهلهکه کریستینا Drotning Kristina و پهنا وهردهگرێ و دهبێته مامۆستای فهلسهفه ی ئهو.
• دهستهی ئهندازیار و مێعماری ایتالیای Italienareبۆ ئاماده کردنی بهردی مهڕمهڕ و کۆشک دروست کردنی چینی خاوهن دهسهڵات و دهوڵهمهند وهردهگیرێن.
• دهستهی سکاتلاند ییهکان Skottarبهرهو سوێد کۆچ دهکهن و له باشووری سوێد دا نیشته جێ دهبن و کارخانهی شهڕاب و ئاوجۆسازی دائهمهزرێنن.
ئهمه ئهو دهستهیه بوون که له وڵاتانی دهرهوه بۆ سوێد کۆچیان کردووه. بهڵام به پێی بهڵگهکان له نێوهڕاستی سهدهی 19 دا تا دهگاته نیوهی یهکهمی سهدهی 20 نزیک به یهک میلیون وسێ سهد ههزار خاوخێزانی سوێدی، وڵاتهکهیان به جێ دێڵن و پهڕیوهی وڵاتانی ئهمریکا، کانهدا و ئاوسترالیا دهبن. هۆی ئهم کۆچه نابهدڵهش زۆرتر له ڕێگای دهریاوه بووه، قات وقڕی، و نهبوونی ئازادی سیاسی، ئایینی و ڕامیاری بووه. بهڵام له کۆتایی شهڕی دووهم دا قانونی پهنابهر و کۆچهر وهرگرتن دهگۆڕن، ئهوباره دهگۆڕدرێ کۆچی گرو گهلی جۆرا و جۆر بهرهو ئۆروپا و سکاندیناڤیهن و سوێد دهکهونه ڕێ.
مێژووی کۆچ له دوای کۆتایی شهڕی جیهانی دووهم ئهو باره پێچهوانه دهبێتهوه. ئهو وڵاتانهی که له شهڕدا بهشداربوون، وڵاتهکهیان وێران ببوو، سیاسهتی ئابووریان وا داڕشت که بۆ دووباره سازکردنهوهی وڵاتهکهیان و وهگوڕخستنهوهی فابریکهکانیان پێویستیان به هێزی کاری ئینسانی ههبوو. له ساڵی1951 دا له شاری ژنێڤ له وڵاتی سویس بڕیارنامهێک مۆردهکهن، که پهنابهر و کۆچهر لهو وڵاتانهی که ئاڵۆزی و ناکۆکی نێو خۆیان ههبوو، و ههیه وهرگرن. بهتایبهتی پهنابهرانێ که له وڵاتانی ئۆروپای ڕۆژههڵاتهوه دههاتن. وهک وڵاتی سۆڤیهتی یهکگرتوو ههڵبهته بڕیار وابوو که له ههموو گروو، ونهتهوهکان وهربگیرێ. بۆ نموونه ئهو کهسانهی که لهبهر شهڕ ونهبوونی ئازادی ڕامیاری یان له بهر تاراندنیان به هۆی ئایینی و مهزههبی. لهم سهردهمهدا گرووی کرێکارانی یونانی، ئیتالیایی، یوگوسڵاوی، و تورک ڕوودهکهنه وڵاتانی ئۆروپای ڕۆژئاوا و سکاندیناڤی.
کۆچی کوردهکان بۆ ئۆروپا و سکاندیناڤیا
دوای کۆتایی شهڕی جیهانی دووهم یانی له دهههی 50 و 60 دا کوردی ژێر دهسهڵاتی دهوڵهتی تورکیه ش وهک کرێکاری کۆچهر ڕووله وڵاتانی ئۆروپا دهکهن. نموونه ئهوهیه ئهو چهند میلیونه کوردهی که ئهمڕۆکه دوو سێ نهوهیهن له وڵاتی ئاڵمان، فهڕانسه، بلژیک، هۆلاند، و وڵاتانی سکاندیناڤیا دا کار دهکهن. ههندێکیان له نێو فهرههنگ و داب ونهریتی ئهو وڵاتانهدا تواونهتهوه. نهسلی دووهم و سێههم خۆیان به کورد دانانێن. ئهوه نهبێ که جاربهجار دهبێژن باپیرم یان باوک و دایکم کورد بوون.
له دهههی 70 دا کاتێک شۆڕشی کوردی ژێردهسهڵاتی دهوڵهتی عێراق ههڵایسایهوه زۆر له کوردهکان موجبوور دهبن که وهک خوێندکار و پهنابهر و کۆچهر ڕوو بکهنه ئۆروپا و وڵاتانی سکاندیناڤیا. له نێوهڕاستی دهههی 70 دا به هۆی خهیانهتی ئهمریکا و شای ئێران به شۆڕشی کورد، دهسته دهسته کورد بۆ وڵاتانی دراوسێ و دوایهش بهرهو ئمریکا و ئۆروپا و وڵاتانی سکاندیناڤیا پهڕهوازه و ئاواره دهبن. و ئهم کۆچ و پهڕهوازه بوونهی کورد ههتا ئێستاش بهردهوامه. به هۆی شهڕی نێوان عێراق و ئێران و ههروهها کودهتای ژنڕاڵهکانی تورکیاوه، بهردهوام تا ههنوکهش کورد ناچاره به کۆچه.
کاتێک پهنابه و کۆچهر دهگاته وڵاتێکی وهک سوێد یان ئالمان ههوهڵ کاری که دهبێ بیکا ئهوهیه که دهبێ خۆی به دهزگای بهڕێوهبهرایهتی پهنابهر وکۆچهران بناسێنێ. و چاوهڕێ بێ که ئایا وهری دهگرن یان دێپۆرتی دهکهنهوه.
لاوی پڕ سۆز و پڕ ئاواتی پهروهردهی وڵاتی سیستمی کشت وکاڵ و ئاژهڵداری که دهگاته وڵاتی سیستمی پیشهسازی، دیاره که له باری زمانهوه، له باری فهرههنگهوه ،له باری شێوهی جل وبهرگهوه، تنانهت له باری ڕوخسارهوه لهگهڵ خهڵکی ئهوێ جیاوازی گهلێک زۆره. ههموو شتێک سهرنج ڕاکێش و جێی ڕوانین و تێڕامانه. بهڵام دوای ماوهیهک دهردهکهوێ که نهوایه، بۆ نموونه له زانکۆ لهگهڵ چهند خوێندکاری دیکه دهخوێنێ کهم وایه که بۆی بلوێ لهگهڵیان یهک کهوی و پهیوهندی دۆستانه بگرێ. چونکه ئهوان له نێو خۆش دا ههروان، زۆر لهگهڵ یهکدیش تێکهڵاو نابن. به تایبهت لهگهڵ غهریبه، ئهویش غهریبهیهک که له وڵاتانی ئاسیایی، و ئهفریقاییی وه هاتبێ. ههڵبهته له ههمبهر قانون دا ههموو وهکوو یهک چاویان لێدهکرێ. بهڵام له نێو خهڵکی ئاسایی دا وانییه. گروپی ڕهگهزپهرست « نیونازیسم » که له ئالمان ههن و زۆریش دڕن، له سوێدیش ههروا. له فهڕانسه » حیزبی ناسیونالیستی شۆپان » ههیه. ههڵبهته ئاکاری ئهم دیاردهیه له کۆمهڵ دا ڕهنگ ئهداتهوه. ههتا کرێکاری خۆیان ههبێ کرێکاری پهنابهر و غهریب وهرناگرن. کرێکاری غهریب و بێگانه وهک هاو وڵاتێکی ڕاده دوو چاوی لێدهکرێ. بهڵام ئهم دیاردهیه له ههموو جێگه و کاتێک دا، وهک یهک ڕهنگ ناداتهوه. ههڵبهته سهره ڕای ئهمانهش، وڵاتانی ئۆروپای سهنعتی و پێشکهوتو شوێنگهی ڕووناکبیرانه. نزیک به 600 ساڵه که له وڵاتی سوێد زانکۆ ههیه. پهنابهر مهجالی ئهوهی ئهدرێتێ که تا پلهی باڵا بخوێنێ. دیاره ئهو پهنابهرانهی که دهگهنه سوێد، له چین و توێژی وهک یهک نین. بیر و بۆ چوونی جیاوازیان ههیه. ههندێکیان ههر له یهکهم ڕۆژهوه تووشی گیروگرفت دهبن. ههموو شتێک لهگهڵ خۆیان بێگانه دهبینن. و له خۆیان دهپرسن
« ئێره کوێیه، و من له کوێم؟» دیاره که ئاو و ههواش زۆر کاریگهری ههیه. له وڵاتی خۆی ههتاو زۆره، لهسوێد به دهگمهن ههتاو دهر دهکهوێ. زۆربهی باران دهبارێ، یان دایمه تهم و مژه، ههوره، زستانی دوور و درێژه. دیاره که ئهمانه ههموو له جێی خۆی، گرفتی سهرهکین. دوای ئهوهی که زۆر به زهحمهت دهورهی زمان تهواو دهکهن. دبێ بچنه بازاڕی کار. ئهگهر کارێکی فهننی نهزانن، شانسیان زۆر کهمتره که کارێک وه دهست خهن، ئهگهر نهتوانن به نهخشه و پلانی خۆیان بگهن. تووشی قهیرانی دهروونی دهبن. « ههڵبهته ئهمه شتێکی گشتی نییه» بهتایبهت ئهو کهسانه که زۆر عاتفین و له بنهماڵهی خۆیان دا به ناز پهروهرده بوون. به پێی ئهوه که له کۆمهڵگای سوێد دا ژیاوم، زۆر ساڵیش وهکوو وهرگێڕ «مترجم» بۆ پهنابهران کارم کردووه. به بهراوردی خۆم ئهو کۆچهره کوردانه به سێ دهسته دابهش دهکهم:
1 – به پێی بۆ چوونی خۆم 20 تا 25 له سهدی کوردهکان که له ئۆروپا و سکاندیناڤیا به تایبهتی له سوێد دهژین، زهحمهتیان کێشاوه و دهرسیان خوێندوه و له کۆمهڵگای ئهوێدا جێگای خۆیان کردۆتهوه. له بازاڕی کاردا به تایبهتی له خزمهت کاری پزیشکی و پاک و خاوێنی دا سهرکهوتووترن. ئهم دهسته له خوێندن و کار و ژیان دا له پێشن.
2 – نزیک به 60 تا 65 له سهد ژیانی ئاسایی یان ههیه. دهتوانین بێژین ههر وهک ئێره، ئی وایان ههیه شۆفیری تا کسییه، شۆفیری ئۆتووبوسه، پیزافرۆشی، یان ڕستۆڕانی ههیه. ئی واش ههیه فرۆشگای میوهی ههیه. یان کرێکای پاکژکارییه له جێگای جوراوجۆر. ههندێک له کارخانهکان دامهزراون. ههیه له فابریکی گهورهی وهک ڤۆلڤۆ« volvo « وهک کرێکاری فهننی و لێزان کار دهکهن. ههڵبهته به گشتی زۆربهی پهنابهر و کۆچهران کاری به دڵی خۆیان وهدهست ناکهوێ، وهک نموونه (کابرایهکی پاکستانی که گۆیا له دهورهی حکومهتی زولفهقار عهلی بوتۆدا نوێنهری پارلمان بووه له سوێد ماوهیهک بێکار دهبێ. ئهویش به ناچار له نهخۆشخانهیهکی به ناوبانگی یوتهبۆری Göteborg وهکوو پاکژکار کاردهکا. ئهوه بووه ته نموونهیهکی وای که ڕپۆڕتاژێکی تهلهڤزیونی لێسازکراوه. پهنابهری واههیهکه له وڵاتی خۆی حقوقی خوێندووه، بهڵام چونکه کاری وهدهست نهکهوتووه، به ناچار له ڕهستوڕان قاپشۆری دهکا. من خۆم قاپشۆریم کردووه. له خانهی پیر و پهککهوته وهک خزمهتکار کارم کردووه.
3 – دهستهیهکیش ههن که لهژیان دا سهر کهوتوو نین. به جارێک تووشی ناکۆکی و ئاڵۆزی هاتوون. بونهتهAlkholist یانی دایمه دهخۆنهوه، مهست و سهر خۆش، تووشی مهوادی موختهدر بوونه. جا، ئهوه بووهته هۆی ئهوه که دزی بکهن، شهڕهچهقۆ بکهن، وهلحاسڵ کهوتوونهته پهراوێزی کۆمهڵگهوه.( ههڵبهته ئهم دیاردهیه زۆر سهیر نییه. له زۆربهی وڵاتان ئهمه ههیه، ئهمه ههر تایبهت به پهنابهری کوردیش نییه )
دهستهیهکیش ههن که ویستویانه ژیانی خۆیان وهک ئهوان دابین بکهن. دیاره که ئهم دهستهیه زیاتر دهکهونی دژایهتی لهگهڵ دهروونی خۆیان. لهوێ ژنان پتر وهردهگیرین و له بازاڕی کاردا کاریان دهدهنێ. دابهش کردنی کار وهک ئێره نییه، که پیاو له دهرهوه کار بکا، و ژنیش خانهداربێ و له ماڵهوه کار بکا. پیاو و ژن ههر دوو له دهرهوه کار دهکهن. له نێوان باوک و دایک و منداڵهکانیان دا دژایهتی ساز دهبێ. خۆیان دهیانهوێ کورد بمێننهوه، بهڵام منداڵهکانیان دهیانهوێ وهکوو سوێدی بژین.به بۆچونی زۆر کهس دایک و باوک ههر دهتوانن تا 25 له سهد له پهروهرده و فێرکردنی منداڵهکانیان دا ئهسهر دابنێن، بهڵام کۆمهڵگای خانهخوێ 75 له سهد. چنوکه خوێندنگه و هاو بازییهکانیان له کۆڵان و سهر شهقام دا له باشگاکان، له وهرزش و یاری جۆراوجۆر دا، بهتایبهتی بهرنامهگهلی کارتۆن دهبنه هۆی ئهوه که منداڵهکان یان دوو زمانه بن، واته ههر دوو زمانهکه به باشی فێر دهبن، یان زمانی دایکی دهنێنه لاو و زمانی ئهو وڵاته باشتر فێر دهبن. دهستهیکی کهمیش سهریان لێ دهشێوێ و هیچیان به باشی فێر نابن. ههڵبهت له مهدرهسهکان خوێندن به زمانی کوردیش ههیه، بهڵام ههل و مهرج جۆرێکه، که منداڵ زۆر فێر نابن. بنهماڵهکان بێگیر وگرفت نین. ههندێک پێیان خۆشه هه ر سوننهتی بمێننهوه. بهشێکیش دهچنه سهر ڕهوشتی و ئاکاری خانهخوێ، به تایبهت ئهو خێزانانهی کچیان ههیه گیر وگرفتیان زۆرتره. جاری واههیه ڕووداوی زۆر ناخۆش دێته پێشێ. بۆ نموونهی ڕووداوهی «فادیمه» فاتمه شاهینداڵ. بهڵام زۆر بنهماڵه ههن لێره چۆن ژیاون لهوێش ههر وان. ئی واش ههن که گهیشتنه سوێد و ئیجازهی مانهوهیان وهرگرت ژنانی واههن به ئاشکرا به مێردهکهیان دهڵێن من کێم وتۆ کێی. من نامهوێ لهگهڵت بژیم. به پێی مهقالهیکی مێهرداد داریوش پوور – کۆمهڵنساسێکی ئێرانی له زانکۆی Stockholm 61 له سهدی بنهماڵه ئێرانییهکان گهیشتونهته تهڵاق و لێک جیا بوونهتهوه. هۆی ئهم دیاردهیهش ئهوهیه که له وێ ژنان ئازاد و سهر بهستترن که ههڵبژێرن چۆنیان پێخۆشه وا بژین چۆن پهیوهنی لهگهڵ پیاوان دا بمهزرێنن. پایبهندی مهسهلهی ئهخلاقی بن، یان نهبن. ژن ئهگهر له مێردهکهی جیا بێتهوه کاریشی نهبێ نهتوانی خۆی بهخێو بکا، له لایهن دهوڵهتهوه بهخێو دهکرێ. له باری ئابورییهوه ناکهوێته تهنگ وچهڵهمهوه. کۆمهڵگاهش به چاوی سووک چاوێ لێناکا. به بێ ئهوهی لایهنێک تاوانبار بکهم له سوێد زۆرتر ژنان پێش ههنگاون بۆ تهڵاق و جیابوونهوه، تا پیاوان. بهڵام له نێو کوردهکان دا ڕێژهی تهڵاق و لێک جیابوونهوه کهمتره. به تهخمین ڕهنگه له نێوان 20 تا 25 له سهد بێ. بهڵام دیاردهیهکی نوێش سهری ههڵداوه، ئهویش ژنی وهک دهڵێن « پۆستی هێنانه «. که له ئۆروپا و کاندا و وڵاتانی ئهمریکاش بوهته باو و دێته بهر چاو. زۆربهی ئهو پهنابهرانهی که له کاتی شهڕی نێوان دهوڵهتانی عێراق و ئێران دا ڕوویان کرده سوێد نێرینه و تهمهن نێوان 18 تا 30 ساڵه بوون. زۆربهی ئهوانه نهیان توانیوه له کۆمهڵگهی سوێد دا هاوسهری ژیانی خۆیان پهیدا بکهن و خێزان و بنهماڵه پێک بێنن. جا، یان خۆیان نهیانگهرهک بووه، یان کچ و ژنی ئهوێ لهگهڵ بێگانه و نامۆ زهماوهند ناکهن. ههڵبهت ههر دوو بار ههیه. جا، ئهوانه به ناچار ڕوو دهکهنهوه وڵاتی خۆیان و له دایک و باب و کهس وکار ڕادهسپێرن که له وڵاتی خۆیان کهسێکیان بۆ دیاری بکهن و ژنیان بۆ بخوازن. بهشێک لهو جۆره ژنانه ههر که دهگهنه ئۆروپا و ئیقامهت وهردهگرن داوای تهڵاق دهکهن و دهیانهوێ جیا بنهوه. بهشێک دهکهونه داوی جیاوازی فهرههنگی ئێره وئهوی و تووشی دوو دنیای جیاواز دهبن. ناتوانن خۆ بگرنهوه ئاکامی دهبێته ناخۆشی و جیا بوونهوه. دهکرێ بڵێن نزیک به 40 له سهدی ئهو جۆره زهماوهندانه سهقامگیر دهبێ.
• له باری خانو و مالهوه، کۆمهڵناسێکی سوێدی به ڕهخنه له وهزیری ئاوهدانی و ژینگه، دهیگوت: ئێوه گێتۆ تان ساز کردووه. گێتۆ وهک مهجبورئاوای شاری خۆمانه. پهنابهر و کۆچهر به زۆری ماڵیان له پهراوێزی شار دا دهدهنێ. بۆی ههیه که نزیک به 10 له سهدی پهنابهری کورد بتوانێ خانووبهره بۆ خۆی بکڕێ. ئهوانی دیکه له خانووی کرێ دا دهژین. له شاری Stockholm چهند گهڕهکی به ناوبانگ ههیه وهک گهڕهکی Rynkeby که 90 له سهدی پهنابهر و کۆچهر نیشنه یان گهڕهکی Tensta ههر وهها Norrborg یان له شاری یوتهبۆری Göteborg چهند گهڕهک ههیه وهکووBergsjön, Kortedalla, Angered, که ناخۆشترین شوێنن. ههرچی بهدکاری سوێدی و پهنابهری بێ ئیقامهت و بێکاره لهو گهڕهکه دهژین. یان گهڕهکی Hisingen که سوێدی یهکان به گاڵته پێی دهڵێن Istambul بۆچی چونکه زۆربهی دانیشتوانی ئهو گهڕهکه زۆربهیان کۆچهرن که له تورکییهوه هاتون. سهیر ئهوهیه ئهوانهی که پێیان دهڵێن تورک زۆربهیان کوردن.
کاتێک پهنابهر دهگهنه سوێد، جا چ له دیاربهکرهوه بێن، یان له سلێمانی و مههاباد هوه، به هۆی زمانی هاوبهش و کورد بوون، ههستی هاو ڕهگهزی و هاو دهردی و شعوری نهتهوهیی له یهکیان نزیک دهکاتهوه. و تێکهڵاوی و ئاموشۆ پێک دێ. له باری زمانهوه، گوێ گرتن له دیالکتی یهکدی و دانوستاندن، پێکهوه ناسیاوی و هاودڵی سازدهبێ، ژن خوازی چێ دهبێ. له شایی و شیوهنی یهک دا بهشداری دهکهن. ئهگهر جهژنی نهتهوهیی نهورۆز دێ کوردی ههموو لایهک بهشداری دهکهن. ساڵێک له Stockholm جهژنی نهورۆز له لایهن فیدراسیونی کۆمهڵه کوردستانییه کانهوه گیرابوو، نزیک به 5000 کهس بهشداری یان تێدا کرد بوو. به هۆی ئهم دانوستنانهوه کوردهکان یهکدی باشتر دهناسن. بهڵام ئهوهش ههیه که کورد زیاتر له حهفله و جهژنهکان دا زیاتر یهک دهگرن ههتا له سمینار و کۆبوونهوه ڕامیاری و کۆمهڵایهتی دا. له شیوهن و پرسهدا زیاتر به یهکهوه ماندوون تا مهسهلهی سیاسی. ئهگهر کۆبوونهوهیهک ببێ دهستهی ڕووناکبیرانی کورد زۆرتر بهم مهسهلهیهوه ماندوون. ههڵبهته ئهمه سهیر نییه، له نێو سوێدییهکانیش دا ئهم دیاردهیه ههر ههیه. لام وابێ له وڵاتانی دیکهش ههر وابێ. جارێک چوومه کۆبوونهوهی یهکیهتی کۆمهڵناسانی سوێد، له نێو ساڵۆنێکی گهوره دا چهند ژن و پیاو بهشدار بوون. بهڵام ئهگهر بۆ وێنه مایکل جاکسۆن بێ و گۆرانی بڵێ پێتوایه که چ دهبێ، ڕێی ڕێدار نابێ ! ئهمه بهداخهوه ڕاسته و حاشا ههڵناگرێ.
لاموایه که، ئهگهر ڕۆژێک له رۆژان، له وڵاتی خۆمان ئاسایشی گیانی و کار و پیشه ههبێ بۆی ههیه که 70 له سهدی نهسلی ئهوهڵی، پهنابهر و کۆچهره کوردهکان بگهڕێنهوه. بهڵام جیلی دووم 30 له سهدیشی ناگهڕێتهوه. نهمگهرهکه ناوی هیچ کهس بێنم، بهڵام به ناچار ئهم پرسیاره به زێهن دا دێ: ئایا ڕێکخراوه و حیزبه سیاسیهکان بهرنامهیهکیان بۆ گهڕانهوهی ئهو کۆچهرانه ههیه؟ دهوێرم بێژم تا ئێستا هیچمان لێ نهدیون. ڕهنگه ههقیان بێ چونکه سهرۆک ڕێکخراوهکانیش خۆیان له ههمان گهلهگهمیهدان. زۆرکهسی واههیه که لهسازمان و حیزبه کهی تۆراوه، یان وهدهریان ناوه! دهستهیهکیش چونکه له شهڕدا بریندار بوون، و ئهندامێکی لهشی خۆیان له دهست داوه، ژیانی لهوێ باشتره تا بگهڕێتهوه بۆ ئێره. دیاره که سیاسهتی ئاسیمۆلاسیونی Asimula دهوڵهتانی وڵاتانی ئۆروپا وای کردووه، که وابێ. کوردهکانی سکاندیناڤیا واز وگوزهرانیان له ئی وڵاتهکانی دیکه باشتره. جا، هۆی دیکهش زۆره. بێتهوه لێره چ بکا؟ چۆن بژی؟ ناکۆکی نێوان دوو جیل چی لێدهکرێ ؟ ئهو لهوێ گۆڕدراوه، ئێرهش ئهو کۆمهڵگایه نییه که ئهوان به جێ یان هێشتووه . . .
پهنابهر وهرگرتنی ئهمڕۆی یهکیهتی ئۆروپا
وڵاتانی ئهمڕۆکهی یهکیهتی ئۆروپا لهگهڵ گیر وگرفتی بێکاری، هێزی کاری نێو وڵاتانی خۆیاننیان ههیه. ههر بۆیهش سیاسهتی پهنابهر وهرگرتنیان گۆڕاوه. ههر بۆیهش ههموو وڵاتانی ئۆروپایی کۆبوونهوه و دانوستاندن یان له لۆکزامبۆگ له گوندی شێنگن Schengen هوبوو، بڕیاریان دا، که ههل ومهرجی پهنابهر وهرگرتن بگۆڕن. جا، ئێستا وهرگرتنی پهنابهر ئاسان نییه. بهڵام ئهگهر کهسێک ویزای شێنگنی ههبێ دهتوانێ له ههموو وڵاتانی یهکیهتی ئۆروپا دا سهفهر و گهشت و گوزار بکا. جا، ئهو کهسانه که له کوردستانه وه به قاچاغ به ههزار چهرمه سهرێ و له ڕێگای هات و نههاتهوه خۆ دهگهیهنێته یهکێک له وڵاتانی ئۆروپا، چییان به سهر دێ، ئهگهر بیکهینه فیلم لام وایه که دهبێته فیلمێکی دڵتهزێن، ئهو کهسانهی دهگهنه وڵاتانی ئۆروپایی – لێره له ترسی پۆلیسی گۆپاڵ به دهست ڕایان کردووه، بهڵام له وێش که له درگای سنووریان دا دهگهڵ پۆلیس وسهگ ڕوو بهڕوو دهبنهوه. باسمان کرد که ئهم پڕۆسێسه چۆن دهگاته ئهنجام- من بهش بهحاڵی خۆم دژی کۆچ و شوێن گۆڕکی نیم، بهڵام ئهگهر بۆ ژیانه بۆ لێره ناژین، ئهگهر بۆ خزمهته، کوردستان جێی خزمهته نهک دووره وڵات.
serchawa malpari giarang
خولانهوه له نێو جهغزی ژیانێكی دووپاتهدا
ئیمان موحهممهدی
ئۆردوگای پهنابهرانی ئهڵتاش بیرهێنهرهوهی گهلێك رووداوی تاڵ و ئاڵۆزه. نێوی ئهلتاش لهگهڵ وشهگهلی وهك بێ مافی، بێ بهشی، ههژاری و بێ ئاسۆیی ئاوێته بووه. خهڵكانێك كه ماوهی 24 ساڵ لهم ئۆردوگایهدا دهژین، بهشێكن لهگهلی چهوساوهی كورد. گهلێ كه ئاوارهیی و دهربهدهری و بێ مافی لهمێژه بۆته بهشێكی جیانهكراوه له ژیانی.
پهنابهرانی ئۆردوگای ئهلتاش بێ بهشن لهههموو سهرچاوهیهكی سرووشتی و مافه سهرهتاییهكان. با پێكهوه چاوێ بگێرِین بهسهر چۆنیهتی ئاوارهبوونی ئهم خهڵكهدا و ههڵبژاردنی ئێراق وهك پهناگهیهك. زۆربهی ههره زۆری ئهم خهڵكه دانیشتووی پارێزگای كرماشان بوون له رۆژههڵاتی كوردستان. لهسهرهتای رِاپهرِینی شۆرِشی گهلانی ئێران لهدژی دیكتاتۆری 2500 ساڵهی پاشایهتی لهم وڵاته، گهلی كورد ههر وهك گهلانی تر